1917 Schetsjes uit den Krijg. In een gebombardeerde stad. Landgenooten in ’t vreemdelingen-legioen

En ze gaan voort met ’t werk, helmen op, gasmaskers klaar.
 [ The Dutch Medical Mission to Monastir (Bitola)
– May 16, 1917 – The Illustrated war News ]

[ De Graafschapper 10-07-1917 ]

Dr. Van Dijk, die naar de Servische ambulance in den Balkan is geweest en o.a. te Monastir zoo-mooi werk heeft gedaan, heeft verteld van zijn ervaringen „ een gebombardeerde stad”. Hij vertelde o. a. : Een enkele maal moest ik voor dringende aangelegenheden naar ’t hoofdkwartier in Saloniki. Die reizen waren nu ook niet juist vriendelijke uitstapjes, ’s Morgens gingen we dan per auto door de vuurzone, want meestal was er ’s morgens geen bombardement. Het ravitailleeren enzoovoorts gebeurde ’s avonds en ’s nachts. Dan regende ’t granaten van allerlei slag op den weg naar de stad. Op een keer kwam ik met een der zusters uit Saloniki terug. Met m’n permis om van auto’s gebruik te maken stapten we naar ’t commando van den automobieldienst in Sakouljevo. De chef zei: „Er zullen vanavond wel geen auto’s meer gaan, want de weg wordt te hevig beschoten. Gisterenavond, bij maanlicht, zijn er twee auto’s kapot geschoten en verscheiden mannen op den weg gedood … Neen, u kunt vanavond niet gaan.” „Ik ben de Nederlandsche geneesheer-directeur van het Fransche hospitaal. Ik kan de zusters niet langer alleen laten.”
„’t Gaat niet.”
„Ik moet weg.”
„En deze zuster?” „Die mag, wat mij betreft, hier wachten tot ’t weer rustiger is.”
Maar de zuster dacht er niet over om te blijven. En zoo stapten we in, zoodra ’t daglicht weg was. In de vuurlinie gekomen, begon ’t lieve leven. Wij waren met drie auto’s op groote afstanden van elkaar, en uit kansberekening zat de zuster ineen daarvan, ik in een andere, steeds met den stalen helm op, natuurlijk.
Vooruit 1 Siiiiiist pang, pang, pang, sloegen telkens om ons heen de granaten in, vlogen de scherven ons om de ooren. En dan wacht je, met een sigaret in den mond, maar gelaten af, wat er zal gebeuren. Weer kwamen we heelhuids tegen den nacht in ’t hospitaal aan.

Landgenooten in ’t vreemdelingen-legioen

Daar hadden ze inmiddels bezoek gehad van …. twee Hollanders. Landgenooten in ’t vreemdelingen-legioen. Ze hadden in de loopgraven gehoord van de dappere Hollandsche zusters te Monastir, en om haar op te zoeken, waren ze gedeserteerd. Nog twee anderen hadden beloofd te volgen. ’s Avonds waren ze aangekomen, in hun Fransche uniformen, en hadden ze deelgenomen aan ’t avondmaal, ’t Was zoo ver weg van honk, en met den dood steeds voor oogen, een wonderlijk vaderlandslievende avond geworden. Midden onder de verhalen van hun avonturen hadden de kerels daar in de eetzaal ’t portret van de Koningin in de gaten gekregen, en de Hollandsche vlag. En ze waren spontaan opgestaan om te salueeren. Leve Holland ! Leve Frankrijk!
’t Wien Neerlandsch bloed werd gezongen, de Marseillaise, ’t Servische volkslied ….
’n Paar dagen later zijn ze naar ’t front teruggekeerd.
De Hollandsche makkers, die volgen zouden, waren gesneuveld.
Even te voren had een hunner gezegd: „Kom, laat ik nog maar eens ’n sigaret opsteken, ’t is misschien de laatste”. Een oogenblik later was hij door een granaatscherf gedood.
En van de twee, die wel bij de zusters geweest waren, vonden we er later op onze terugreis een zwaar gewond in een ziekenhuis liggen.
Hij is nu weer hersteld en zal naar Frankrijk worden vervoerd.

Nadat wij dus ’t verhaal gehoord hadden van ’t bezoek van de Hollanders bij onze afwezigheid, sprak ik nog even met dr. Platei. Hij was mij door generaal Sarrail gestuurd als operateur, om onzen Griekschen chirurg te vervangen. Aan dr. Platei had ik voor mijn vertrek naar Saloniki verzocht om, zoo ’t noodig werd, de zaak te willen beheerschen. „Hoe is ’t gegaan ?“ vroeg ik hem nu. „Eenvoudig schitterend ! En niets is haar nu toch ook te gering, als ’t voorkomt. Dan schrobben en dweilen ze, dan assisteeren ze zoo goed als een dokter bij operaties, ze geven als er geen medische hulp is zelfs narcose ! Schitterend !“
En hij bekende, dat ’t mooiste van wat hij gezien had in den oorlog, ’t gedrag was van de Amerikaansche chauffeurs en van de Hollandsche verpleegsters. Die Amerikaansche chauffeurs brachten bijvoorbeeld, dwars door de hevigste granaatregens, onze gewonden buiten ’t vuur, evenals de Fransche soldaten die vroeger in de militaire hospitalen in Monastir waren geweest, voor spoedoperaties, en hun rustige dapperheid scheen hen wel granaatvrij te maken. Maar van onze zusters vertelde dr. Platei onder meer: „Daar kom ik gistermorgen in het polikliniekgebouw: Zuster Bakker en zuster Vermaas zijn er aan ’t verbinden. ’t Bombardement is hevig. Bijna allen zijn naar ’t huis gevlucht, of zitten in ’t vier vierkante meter groote keldertje bij de polikliniek, dat voor patiënten gereserveerd is. „Zoudt u nu nóg niet naar den anderen kant van ’t gebouw gaan ? De kleinste granaat hier op ’t dak en u bent er geweest!“ Wat antwoorden zij ? „Er is hier een ernstige patiënt. Die moet beslist verbonden worden. Eerst de patiënten dan wij in veiligheid !“ En ze gaan voort met ’t werk, helmen op, gasmaskers klaar. Ze hooren niet ’t gesuis van de granaten !“

Henricus Conradus Josephus Maria (Henri) van Dijk (Uden, 17 oktober 1880 – Zeist, 28 november 1948 was een Rotterdamse arts. Nadat hij in 1912 zijn artsendiploma haalde, begon hij zijn loopbaan bij het Rotterdamse Sint Franciscus Gasthuis. In 1914 werd hij uitgezonden naar Midden-Java als lid van de pest-ambulance, die tot doel had de pestpandemie te bestrijden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij van december 1916 tot mei 1917 actief in Monastir. Hij berichtte in de Nieuwe Rotterdamsche Courant in de rubriek “Onder de Menschen” van M.J. Brusse over zijn ervaringen. Deze bijdragen verschenen later gebundeld in boekvorm als “Een Hollandsch hospitaal in een gebombardeerde stad.”
Voor zijn deelname aan de ambulance op de Balkan ontving hij de Servische Medaille voor Moed in goud en werd hij benoemd tot Ridder in het Franse Legioen van Eer.

https://macedonia1912-1918.blogspot.com/2017/04/lecture-dutch-medical-missions-to.html

© Copyright | NLLegioen | All Rights ReservedPowered by Crossing Over