Buitekant, Maurits

Biografie

1942 werkkamp Geesbrug

Op 31 maart 1942 vluchtte Maurits Buitekant vanuit het Werkkamp Geesbrug in Drenthe ^(a) naar Amsterdam. Met hulp van een gids dook hij een tijdlang onder in Den Haag. Hij was van plan naar Zwitserland te gaan.
Zijn vluchtroute liep via België, het bezette gedeelte van Frankrijk naar het niet-bezette gedeelte van Frankrijk. Frankrijk was sinds Juni 1940 opgedeeld in twee zones: het door de Duitsers bezette noordelijke en westelijke Frankrijk (de hele Atlantische kust) en het niet-bezette Zuid-Frankrijk. Zuid-Frankrijk werd geregeerd door maarschalk Pétain, Hij collaboreert met de Duitsers “om Frankrijk te redden”.
Maurits Buitekant slaagde erin tot Nice te komen, maar werd daar verraden door de Nederlandse Consul De Kuiper.

Hij werd gearresteerd maar door tussenkomst van Commissaris Stini zogenaamd 14 dagen vastgezet in Kazerne Anvarre [place Masséna, Nice].
Vanaf november 1942 werden er ook in Vichy-Frankrijk Duitse troepen gestationeerd. Dit was een Duitse reactie op de landing van Amerikaanse en Britse troepen in Marokko en Algerije, gebieden die tot dat moment in handen waren van de Vichy Fransen.
Maurits Buitekant vond het te gevaarlijk worden en besloot vrijwillig in het door Italianen bewaakte interneringskamp in Sospel te gaan. [Sospel ligt 40km ten Noordoosten van Nice].

1943, September

Toen de Duitser verder oprukten vluchtte hij uit dit kamp en ging te voet naar Rome. Daar ontmoet hij de gedeserteerde Italiaan Attilo Luca die een goede vriend van hem werd.

Samen wilden ze naar het zuiden en kwamen terecht in San Donato Val di Comino, Province of Frosinone, Lazio. De Familie Di Bona ving hun daar op. Ze proberden de Frontlinie over te steken maar ook hier waren reeds Duitse troepen aangekomen. Dus gingen ze weer terug naar Rome, waar ze werden opgevangen in Hotel Salus ^(b).

“Razza Idepertio” De oorlog in Italië is voorbij.

Op 4 juni 1944 hield het Vijfde Amerikaanse leger zijn triomfantelijke intocht in Rome.

Ook Franse legereenheden hadden deel genomen aan de strijd in Italië waaronder het Vreemdelingenlegioen met de 13^e D.B.L.E.

Rome 28 Juni 1944, De Gaulle inspecteert B.C.13 van het 13e D.B.L.E. in Rome

Franse Vreemdelingenlegioen

Maurits Buitekant, zoals hij later zou vertellen, had geen kleren geen schoenen helemaal niets.
Samen met zijn vriend wou hij zich daarom aansluiten bij het Amerikaanse leger maar die willen hun niet hebben. Uiteindelijk verwezen de Amerikanen hem naar het Franse Vreemdelingenlegioen.
Als Maurits Buitekant zich daar wil aanmelden ontmoet hij een adjudant van Joodse afkomst. Die vraagt of hij de Franse taal machtig is. Gelukkig wel. Goed lezen zegt de Adjudant, teken alleen voor de duur van de oorlog in Europa.

Dat deed Maurits Buitekant een werd op 8 juni 1943 legionair bij de 13e DBLE.

8 juli 1943

Op 8 juli 1944 bezocht Maurits Buitekant de Consul-Generaal voor Nederland in Italië de Heer D.G.E. Middelburg. Deze beschreef het relaas van Maurits Buitekant in een brief aan de Minister van Buitenlandse Zaken in Londen.

No. 605/119

m. Buitekant

NAPELS, 10 Juli 1944.

1. Ik heb de eer Uwer Excellentie te berichten, dat zich op 8 dezer tot mij wendde Maurits BUITEKANT, geboren te Amsterdam op 4 Augustus 1922 houder van een soort paspoort No. 759, afgegeven door het Zweedsche Gezantschap, afdeeling B, te Vichy, met de waarneming der Nederlandsche belangen in Frankrijk belast, op 15 October 1942 en geldig tot 15 October 1944, en van een certificaat van nationaliteit, afgegeven door de Zweedsche Legatie te Rome, afdeeling B, op 16 Mei 1944.

2. De betrokkene, die den Israëlietischen godsdienst belijdt, heeft in Nederland geen militairen dienst verricht. Hij is eenigen tijd in het concentratiekamp in Drenthe opgesloten geweest.

3. In October 1942 is hij daaruit ontvlucht en bereikte via België Frankrijk. In dit land heeft hij 1 maand in het concentratiekamp te Sespen vertoefd.In September 1943, na den Italiaanschen wapenstilstand is Buitekant de Italiaansche grens gepasseerd, einde September is hij te Rome aangekomen. Hij heeft driemaal zonder succes getracht het front te passeeren.

4. Op 8 Juni 1944 is Buitekant uit Rome vertrokken en hij heeft den dag daarop met eenige vrienden bij Frascati dienst genomen in het vreemdelingenlegioen van de Vrije Fransche Strijdkrachten onder de naam Maurits Bergsma. Hij zou opgegeven hebben Nederlander te zijn, doch men heeft hem niet gezegd, dat hij in de Nederlandsche

Zijner Excellentie den Heere Minister van Buitenlandsche Zaken.
LONDEN.

Nederlandsche strijdkrachten thuis behoorde.

5. Thans is de betrokkene ingelijfd in C.A.C. 13, 2e bataljon, Secteur Postal 82002.

6. Buitekant vervoegde zich te mijner kanselarij om wat geld te leenen. Ik kon hem slechts mededeelen, dat hij door vrijwillig dienst te nemen in vreemden krijgsdienst zijn Nederlanderschap verloren heeft en dat hij zich bij de Nederlandsche autoriteiten had behooren te melden voor dienstneming in de Nederlandsche strijdkrachten. Uit prive middelen heb ik hem eenig geld voorgeschoten, dat hij beloofde van zijn Fransche soldij te zullen terug betalen.

7. De jongeman in kwestie heeft uit onwetenheid gehandeld. Hij wil thans het liefst in het Nederlansche leger overgaan, hetgeen ik hem beloofd heb te zullen trachten te regelen.

8. Spoedshalve heb ik mij met hiernevensgaande nota gewend tot de Fransche Delegatie te Rome. Uwe Excellentie zal wellicht ook langs diplomatieken weg de aandacht van de Fransche autoriteiten op het ongewenschte van het optreden van de Fransche recruteeringsbureau in kwestie willen vestigen.

9. Ik zou het op hoogen prijs stellen te mogen vernemen, of in principe ex-Nederlanders afkomstig uit het Fransche vreemdelingenlegioen geworven kunnen worden voor de Nederlandsche strijdkrachten, vermits natuurlijk hun politieke betrouwbaarheid vast staat.-

De Consul-Generaal,
D.G.E. Middelburg.

Het lukte niet Maurits Buitekant uit het Legioen te krijgen en hem bij de Nederlandse strijdkrachten te plaatsen.

Italie

Van 8 juni 1944 tot 6 augustus 1944 diende Maurits Buitekant in Italie.
Hij was ingedeeld bij la compagnie antichars ( CAC 13) onder bevel van capitaine Miville, een naam die hij zich jaren later nog wist te herinneren.

Frankrijk

Van 7 augustus 1944 tot 17 augustus was hij “En Mer”, op zee.
Hij werd ingescheept op 7 augustus 1944 in Tarente en ontscheepte op 17 augustus 1944 in Frankrijk (Front Sud).
Met het Legioen nam hij deel aan de opmars in Frankrijk.
Zijn dienstperiode van 18 augustus 1944 tot 20 oktober 1944 kreeg de “Valeur” CD die van 21 oktober 1944 tot 8 mei 1945 CS.
Op 29 november 1944 werd Maurits Buitekant uit de frontlinie gehaald. Volgens eigen zeggen:
“Ik was niet ernstig ziek maar moest wel de hele tijd hoesten. Omdat de Duitser maar 50 of 60 meter van ons vandaan lagen en ik dus mogelijk onze positie zou verraden met mijn gehoest, werd ik naar het hospitaal gestuurd.
Na enkele dagen kwam ik weer terug bij mijn eenheid”.

Na het einde van de Oorlog zwaait hij af in Meaux (Frankrijk).
Het Legioen ondernam geen pogingen hem langer te houden.

1945 Huwelijk

Maurits Buitekant trouwde op 29 december 1945 in Livry Gragan met Lucielle Andree Foitet.

1951, terugkeer naar Nederland

Op 6 maart 1951 werd hij weer ingeschreven als inwoner van Amsterdam.
Sinds 24 april 1946 stond er op zijn persoonskaart VOW.

Dank

Maurits Buitekant voor de enthousiaste deelname aan deze reconstructie.
Ook dank aan zijn nichtje dat reageerde op mijn oproep.

Voetnoten

^(a) Kamp Geesbrug

Op zaterdagmorgen 10 januari 1942 vertrokken ruim 1400 joodse mannen vanuit Amsterdam naar werkkampen in Drenthe.
In de loop van dat jaar werden steeds meer joodse mannen opgeroepen om naar tientallen werkkampen te gaan die lagen op het dunbevolkte platteland van de provincies Overijssel, Drenthe, Friesland en Groningen.
Deze werkkampen, onder meer in Diever, Elsloo, Blesdijke, Vledder, Geesbrug en Rouveen, waren oorspronkelijk bedoeld om werklozen in het kader van de werkverschaffing te huisvesten.
De Duitse bezetters hadden met de werkkampen echter een ander doel. Zij wilden alle weerbare joodse mannen isoleren, zodat ze niet in opstand zouden komen. Aanvankelijk probeerden de nazi’s de schijn op te houden dat de kampen niet onder hun gezag stonden, maar onder het gezag van de Heidemaatschappij en de Rijksdienst voor de Werkverruiming.
Bovendien werd de Joodse Raad ingeschakeld voor de medische keuring.
Op 2 oktober 1942 werd de werkelijke bedoeling van de bezetter steeds duidelijker toen de mannen uit alle werkkampen in een keer overgebracht werden naar Westerbork.
Ook werden in de steden razzia’s gehouden en de joodse burgers naar Westerbork gebracht. Al snel begon de deportatie van de joden, die voor de meesten eindigden in de vernietigingskampen. [1]

^(b) Hotel Salus bestaat schijnbaar nog steeds: Piazza Indipendenza 13, Rome, 00185 Rome Italy

Maurits Buitekant (1922-2014) vertrok 77 op 31 maart 1942 via het centraal station in Amsterdam naar Geesbrug. Hij had een koffertje met een broek, een paar hemdjes, wat ondergoed en scheergerei bij zich. De dagen begonnen met vroeg opstaan en in rijen naar het werk, we deden er zo’n 25 minuten over, een schep ophalen en graven. Het was de hele dag hetzelfde werk. We moesten geulen graven. Twee meter diep en twee meter breed. En dan liep onze opzichter, meneer de Vries, met een grote herdershond te controleren. Ik moet zeggen dat ik over die man geen slecht woord zeggen kan.’
Vlak bij de achteruitgang van het kamp was een wc. Planken met een gat erin. Via dit wc-gebouw was het makkelijk
om buiten het kamp te komen. Maurits gebruikte deze route regelmatig. Hij liep dan door naar de kruidenierswinkel
in het dorp. Van hieruit kon hij bellen met zijn ouders en zijn verloofde. Haar vader had een kennis, die was hoofd
van de politie op het Dapperplein in Amsterdam. Hij wist dat het kamp de volgende dag leeggehaald zou worden.
Ze zegt tegen mij: Maup ga eruit. Ik heb toen tegen mijn twee neven, die ook in het kamp waren, gezegd: Jongens, ik ga. Waarop zei zeiden: Dan gaan we met ons drieën. Ze hebben de ster afgedaan en zijn in Hoogeveen, om een uur of zes ‘s morgens, zonder kaartje de trein ingestapt. Ze zaten tussen forensen en werden de hele route niet
gecontroleerd. Toen de trein bij het Amstelstation stopte, zijn ze uitgestapt en is ieder zijn eigen weg gegaan.
Ik ging naar het huis van mijn ouders aan het Pretoriusplein [4-II]. Ze hebben mijn kleren verbrand en een half uur later kwam een gids, die me naar Den Haag bracht. Uiteindelijk is Maurits met een andere gids via Antwerpen naar
Frankrijk en Italië gevlucht. In Rome werd hij door het Amerikaanse leger in 1944 bevrijd.

Info

Bronnen