Kellerman, Albert

Biografie

“Drager van het Croix de Guerre” het Knickerbocker interview

Onder de titel “Drager van het Croix de Guerre” verscheen op 18 januari 1943 in het weekblad de “The Knickerbocker Weekly” een anderhalf pagina tellend artikel over oud-Legionair Albert Kellerman.
The Knickerbocker Weekly was een Nederlands- en Engelstalig tijdschrift, dat zich richtte op Nederlanders die voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog naar de Verenigde Staten waren geëmigreerd.

Een fragment uit het bewuste artikel:

“KORPORAAL ALBERT KELLERMAN zit tegenover ons. Zonder het te willen dicht hij zijn eigen epos. Vier oorlogsonderscheidingen in verkleind model verlenen aan het uniform der Irene Brigade een ongewone schittering. Zij spreken een eigen taal, de taal van moed en trouw en bereidheid.

[…] In Juni 1939 laat de vechtjas zich dan in Parijs bij het Vreemdelingenlegioen inschrijven. […] Na in Algiers in training te zijn geweest, ondergaat onze held reeds op 5 september 1939 de vuurdoop aan de Maginot linie.
Daar komt zijn eerste kans en hij neemt die waar.
Terwijl hij als sergeant met zijn troepje van elf man op patrouille is, opent een mitrailleur plotseling vuur en doodt twee van zijn mannen. Om de mitrailleur tot zwijgen te brengen neemt Kellerman op zich, in zijn eentje een omtrekkende beweging te maken. Maar eerst nog geeft hij zijn manschappen bevel, uit een andere hoek enige schoten af te geven en zodoende het vijandelijke vuur om te leiden. Op 40 meter afstand van de stelling vindt de sergeant een verwoeste plek in de prikkeldraadversperring, ontdoet zich van zijn helm, bajonet en andere metalen zaken die hem bij het sluipen zouden kunnen verraden, besmeert gelaat en handen met modder – waarvan zijn uniform reeds rijkelijk was voorzien – en kruipt tot op 15 meter van de stelling. Dan werpt hij zijn eerste handgranaat, die slechts aan drie Duitsers het leven laat.
Van de verwarring gebruik makend schiet Kellerman van achteren toe, zwaait de tweede granaat en schreeuwt: “Schweinhunde, Hände hoch!”, aan welk bevel de drie onthutste zonen van het Herrenvolk onmiddellijk voldoen. Hij beduidt een van hen met een zakdoek te zwaaien en weldra zijn dan zijn mannen bij hem om het drietal voor de verdere duur van de oorlog op dood spoor te rangeren. Kellerman en de zijnen gaan dan nog eens naar de verlaten stelling over den Rijn terug en brengen de Duitse mitrailleur als een kostbare trofee naar hun meerderen.
Dit heldenfeit bezorgt hem – die steeds Nederlander gebleven is – de eerste van de drie palmen die, met de vijf sterren zijn Oorlogskruis sieren […].

Het betreffende artikel zorgde voor wat opschudding.
Allereerst riep zijn commandant van dat moment, Majoor W. Th Carp (Nederlandsche Troepen in Canada) hem ter verantwoording omdat hij geen toestemming gegeven had voor dit interview.
Mogelijk grotere gevolgen kon echter de heftige en uitvoerige reactie van een andere oud-Legionair van Nederlandse herkomst Ernst Lamberty hebben die in een brief van 4 kantjes aan de redactie van de Nickerbocker Kellerman uitmaakte voor een zwendelaar en aangaf niet te zullen rusten totdat het artikel was gerectificeerd.

Ernst Lamberty schreef:

Ik hoop, mijnheer de Redacteur, dat U dit stuk [de brief, NLL/FJ] opneemt. Ik zal kopieën ervan sturen naar andere bevoegde instanties, opdat er een einde wordt gemaakt aan deze belachelijke vertoning, waarbij een zwendelaar ten koste van een land zonder blaam als held wordt vereerd.

Een van die bevoegde instanties was de in Melbourne gevestigde Netherlands Indies Government Information Service. De waarnemend commandant van de Nederlands Indische Leger Strijdkrachten die door de Informatie Service op de hoogte was gesteld van het ingezonden stuk van Lamberty deelde aan de commanderend officier van de Brigade Beatrix in Canada mee dat hij:

“het openen van een polemiek terzake in de weinige Nederlandsche periodieken niet in het belang van onze zaak te achten […]”.

Verder acht hij:

“[…] het evenwel van belang, dat U als Cdt. Van den KorpL. kennis neemt van de in het bewuste stuk voorkomend gegevens, teneinde desgewenscht een onderzoek te doen instellen.”

Was Albert Kellerman inderdaad een zwendelaar zoals Ernst Lamberty beweerde of gaf hij zoals de journalist van de Knickerbocker schreef inderdaad het “onopgesmukte verhaal van zijn avonturen”? Een reconstructie.

Jeugd

Albert Kellerman werd op 3 maart 1918 in Den Haag geboren als zoon van Meijer Kellerman en Jetje Hartveld.
Op 23 september 1919 verhuisde het gezin naar Brussel.
Albert Kellerman verbracht het grootste deel van zijn jeugd door in Frankrijk, maar woonde ook zeker enige tijd in Nederland in Amsterdam op de Smaragdstraat 48.

1939 Militaire dienst in Nederland

Albert Kellerman werd ingeschreven in het Militieregisters van Amsterdam.
Hij was klein van stuk en om die reden werd hij op 17 januari 1939 door de keuringsraad tijdelijk ongeschikt verklaart voor de militaire dienst. Later mogelijk op 2 januari 1940 werd dit omgezet on voor goed ongeschikt.
Hij beproefde schijnbaar zijn kansen ook in Nijmegen voor het Nederlandsch-Indische leger maar werd ook daar afgewezen.

Juni 1939 In Dienst in het Franse leger

Bij een verhoor in 1943 verklaarde Albert Kellerman dat hij in Juni 1939 dienst had genomen in het Franse leger.
Verder gaf hij aan: “Reeds voor den oorlog volgde ik als burger een cursus voor reserve officier” en
“Bij het uitbreken van den oorlog heb ik mij bij het Franse leger gemeld om als vrijwilliger dienst te doen”.
Dit laatste is te verifiëren.

Vreemdelingenlegioen

September 1939

Volgens officiële Franse documenten nam, de dan 21 jaar oude , Albert Kellerman in September 1939 dienst in het Franse Leger. Hij deed dat in Parijs zijn N^o Matricule au recrutement werd 2651.

Als buitenlander kon hij alleen dienen bij het Franse Vreemdelingenlegioen en kwam daar voorlopig in het verzamel depot van het Legioen terecht.

September 1939 – 1 november 1939

Bij zijn verhoor in 1943 verklaarde Albert Kellerman ook dat hij na in Juni 1939 in actieve dienst te zijn getreden bij het Franse leger in Algiers gestationeerd werd in het Vreemdelingenlegioen.
Verder gaf hij aan: “Eind Augustus 1939, vlak voor het uitbreken van den oorlog, werd ik aan de Maginot Linie geplaatst te Wissembourg, bij de infanterie-stoottroepen”
Of Albert Kellerman in de periode tussen Juni 1939 en Augustus 1939 inderdaad nog naar Algerije gestuurd was voor een basis opleiding is op dit moment niet bekend.
Albert Kellerman had t.o.v. veel andere rekruten echter één groot voordeel, hij beheerste de Franse Taal, wat er mede mogelijk de reden voor was dat hij in de korte periode van enkele maanden toch de rang van Sergent wist te bereiken.
Het enige wapenfeit dat Albert Kellerman in het interview daadwerkelijk vertelde speelde zich af aan de Maginot linie en dat was ook iets wat hij ook noemde bij zijn verhoor als plaats waar hij gestationeerd was geweest.

De enige eenheid van het Vreemdelingenlegioen dat daar gelegerd was eind 1939, was het 11^eme Regiment Etrangere d’Infanterie. Dit Regiment werd op 1 November 1939 in het kamp Valbonne opgericht. Op 17 december 1939 ging dat regiment naar Lotaringen en betrok voorposten van de Maginot linie in de Regio Sierck. Het was een zeer strenge winter. Bij schermutselingen tijdens patrouilles sneuvelden de eerste Legionairs in Januari 1940.
[De vuurdoop in het artikel gedateerd op 5 september 1939 is in ieder geval niet logisch te plaatsen wat ook Ernst Lamberty terecht opmerkt, NLL/FJ].

April 1940, naar Narvik

Zowel in zijn verhoor, “Naar Narvik gestuurd met Franse troepen”, als in het interview noemt Albert Kellerman dat hij aan de campagne in Noorwegen had deelgenomen.
Aan de campagne in Noorwegen nam inderdaad een eenheid van het Legioen deel, de 13^e DBLE.
De waarschijnlijkheid dat Kellerman zowel bij het 11^eme REI en daarna bij het 13^e DBLE gediend is zeer klein.
[Er bestaat de mogelijkheid dat Albert Kellerman het verloop van de gevechtshandelingen door eenheden van het Legioen in 1940 heeft geschetst en de journalist bij al die feiten aangenomen heeft dat Albert Kellerman daar ook daadwekelijk bij was].

De in het interview daarna beschreven daaropvolgende deelnamen aan gevechten in Nederland zijn niet of nauwelijks te plaatsen. In chaos waarin het Franse Leger verkeerde in Juni 1940 kwam het wel vaker voor dat manschappen van hun eenheden verwijderd raakten, maar tegen de opmars richting in naar Maastricht is onwaarschijnlijk.

Enige meer zinvolle opgegeven locaties zijn St Quentin, waar hij door de Duits Linies is heen gekomen en later Lyon, waar hij volgens het interview in het bos van Colin Maillard bij een gevecht van man tegen man een bajonetsteek in de buik oploopt.
In een officiële verklaring als deel van een onderzoek naar het waarheidsgehalte van het interview verklaarde hij de wond opgelopen te hebben bij een handgemeen te Sathoney [Sathonay].
In het verhoor door Politie Buitendienst van 1943 noemde hij alleen: “Op 20 Juni 1940 werd ik bij een handgemeen met Duitsche troepen in de buik gewond door een bajonetsteek en gevangen genomen”.
In Sathonay was een depot van het Vreemdelingenlegioen gelegerd en daar vonden op 19 juni 1940 nog schermutselingen tussen Franse troepen, waaronder Legionairs, en Duitse troepen plaats bij haastig door de Franse Troepen opgeworpen barricades.

25 juin 1940 l’armistice

Bij zijn interview werd Albert Kellerman gevraagd : “Waar waart ge toen de wapenstilstand gesloten werd?”. Daarop antwoordde deze “In een hospitaal, waarheen men mij inmiddels had vervoerd.

Zomer 1940

In zijn verhoor gaf hij aan dat nadat hij genezen was werd overgebracht naar een krijgsgevangenkamp nabij Aken

Oktober 1940

Hij ontsnapte uit dat kamp en via Nederland en België ging hij naar Vichy in Frankrijk.

Einde 1940

Naar werkkamp in Sahara gestuurd (Colomb-Béchar, Kenadza, Merdan)

Maart 1941

Keert terug naar Frankrijk (Cannes) na verkrijgen van papieren

1941 (later)

Via onbezet Frankrijk naar Spanje, gearresteerd

Oktober 1941 – April 1942

Gevangenschap in kamp Miranda de Ebro

Eind November 1941

Miranda de Ebro

Ongeveer eind November bevond ik mij o.a. met de dpl. Korporaal Kellerman, A en de dpl. Soldaten de Haan, H.J. en Hommes, J.H. in het concentratiekamp Miranda de Ebro in Spanje, in het jaar 1941. Ik heb de korporaal Kellerman geholpen met het verbranden van papieren.
Tevens stond er in vermeld mijn verwonding die ik kreeg bij Sathoney [Sathonay], bij Lyon tijdens een handgemeen met de Duitschers

Engelandvaarder

Hommes

In Spanje werden we o.a. geïnterneerd in een kamp Miranda del Elbro.
Daar ontmoette ik Appy voor de eerste keer.
Hij was een klein figuur, joods & erg “tough”. In de Foreign Legion was hij gewond geraakt; een bajonetsteek in de buik en had daar een groot litteken van over.

Mijn 2 vrienden en ik werden erg bevriend met de Engels Militaire Attache die het kamp iedere week bezocht. Door zijn hulp zijn wij drieën in Mei 1942 bevrijd en naar Madrid gebracht. Appy niet.
Een maand later gaven de Spanjaarden ons permissie het land te verlaten en pakten wij de trein naar Bilbao, om vandaar per Cabo de Hornos, een Spaanse passagiersboot naar Curaçao te gaan.
In Bilbao waren zo’n 30 tal Hollanders verzameld om verder te gaan o.a. Appy.
Via Caracas & Curaçao belanden we in Canada waar wij allen werden ingelijfd in de nieuwe “Irene Brigade”.
Wij waren gewoon soldaat, Appy ook.
Na een maand of zo in Halifax, en vandaar per “Queen Mary” naar Engeland Liverpool.
Toen Wolverhampton, de Irene Brigade.

1 juni 1942

Op 1 juni 1942 scheepte Albert Kellerman samen met andere Nederlandse Engelandvaarder in op het Spaanse passagiersschip De Cabo de Hornos.

4 juni 1942

Vertrek uit Cadiz naar Curaçao

21 augustus 1942

Op 21 augustus 1942 monsterde Albert Kellerman samen met de Engelandvaarder Grisnigt in Curaçao aan op de ms. Rotterdam, volgeladen met brandstof.

De Engelandvaarder Grisnigt schreef hier later over:

Als onderdeel van een konvooi werden wij op 28 augustus 1942 met nog twee andere schepen getor­pedeerd door een Duitse onderzeeboot. Van de achtenveertig bemanningsle­den kwamen er tien om het leven.

At 06.29 hours on 27 August 1942, U-511 fired a spread of four torpedoes at convoy TAW-15 about 120 miles south-southeast of Guantanamo and claimed two ships with 17,000 grt sunk and another damaged. The San Fabian and Rotterdam were sunk and the Esso Aruba was damaged.
The Rotterdam (Master Willem de Raat) was struck on the port side near the engine room and immediately began to settle by the stern. The survivors abandoned the ship in lifeboats and were picked up by USS SC-522.

Na door de Amerikaanse marine te zijn gered, arriveerden we op de marinebasis van Guantanamo Bay in Cuba. Met een Filipijns vrachtschip reisde ik als matroos naar Amerika om via New York Canada te bereiken. In Canada werd ik als soldaat ingedeeld bij de Prinses Irene Brigade.

14 september 1942 tot 20 september 1942

Van 14 september 1942 tot 20 september 1942 was Albert Kellerman aan boord van de “Santa Maria” van de COMP. Americ.

24 december 1942 Port of Niagara Falls N.Y.

1943

18 januari 1943

Publicatie van het artikel “Drager van het Croix de Guerre” op 18 januari 1943 in het weekblad de “The Knickerbocker Weekly”

8 maart 1943

Met 13e Detachement naar Engeland [1943 mrt 20 nr. 20 Rekrutering Canada; 13e detachement]

Ontslagen uit Militaire Dienst

30 maart 1943

Op 30 maart 1943 werd Albert Kellerman verhoord door de Politie Buitendienst door de res. 1e Luitenant-Vlieger A. Tigler Wijbrandi.

Daar vertelde hij over zijn tijd voor, tijdens en na zijn dienst in het Franse Vreemdelingenlegioen het volgende:

“Mijn schoolopleiding genoot ik hoofdzakelijk in Frankrijk, laatstelijk was ik studerende aan de Sorbonne in de elektrotechniek. Mijn ingenieurstitel heb ik door den oorlog niet kunnen behalen. In Nederland heb ik tusschendoor nog ongeveer 1 jaar gestudeerd op een luchtvaartschool te Amsterdam.
ik heb geen militairen dienst hoeven te doen, daar ik wegens mijn lengte afgekeurd was (te klein).
Bij het uitbreken van den oorlog heb ik mij bij het Franse leger gemeld om als vrijwilliger dienst te doen. Reeds voor den oorlog volgde ik als burger een cursus voor reserve officier.
In Juni 1939 ben ik in actieve dienst getreden bij het Franse leger. Ik werd in Algiers gestationeerd in het Vreemdelingenlegioen.
Eind Augustus 1939, vlak voor het uitbreken van den oorlog, werd ik on de Maginot Linie geplaatst te Wissembourg, bij de infanterie-stoottroepen.
In April 1940 werd ik met een Franse afdeling naar Narvik gestuurd, alwaar wij ongeveer een week bleven, voordat wij ons mochten terug trekken, nadat wij militaire objecten, zoals de haven en spoorbruggen hadden opgeblazen.
Op 20 Juni 1940 werd ik bij een handgemeen met Duitsche troepen in de buik gewond door een bajonetsteek en gevangen genomen. Nadat mijn wond genezen was, werd ik in een krijgsgevangen kamp nabij Aken in Duitschland geplaatst.
In October 1940 wist ik uit dit kamp te ontvluchten en begaf mij via Nederland en België terug naar Frankrijk, nl. naar Vichy. Op deze vlucht werd ik overal door burgers geholpen. Door de Vichy regering werd ik naar een werkkamp in de Sahara gestuurd te Colomb-Becahrd, daar mijn papieren zoek waren. Verder ben ik nog geweest in Kenadza en en Merdan. […]
In Sidi-bel-Abbes, waar ik vroeger gestationeerd was, gelukt het mij mijn oude militaire papieren terug te krijgen, waarna ik toestemming kreeg terug naar Frankrijk te keren.
Ik ben naar vader gegaan, die in Cannes woonde, alwaar ik medio Maart 1941 aankwam. […]

24-01-1945

Albert Kellerman

Geboren 03.03.1918 Den Haag

Adres in Nederland Smaragdstraat 14, Amsterdam, volgens opgave in Engeland gehuwd, naam van echtgenote onbekend doch adres hebbende Kemp Street Middelsborough.

Diende zonder toestemming in het VLL.

Kwam in maart 1943 van Curacao in Engeland aan, werd als elektricien bij Grote Handelsvaart aangenomen.

10. KELLERMAN, Albert

Hij bezat de Nederlandsche nationaliteit, doch werd, zijnde te klein voor den militairen dlenst afgekeurd. Daar hij toch wilde vechten en in Frankrijk woonde, heeft hij dienst genomen in het Fransche Leger (Zonder toestemming van H.M. de Koningin, daar hij niet wist, dat hij hiervoor toestemming nodig had.) Hij heeft als Fransche vaandrig gevochten en heeft verschillende Fransche oorlogs onderscheidingen gekregen, waaronder het Croix de Guerre en de Medaille Militaire.
Hij is o.m. in Narvik geweest en werd op 20 Juni 1940 bij een handgemeen met Duitsche troepen door een bajonetsteek in de buik gewond, en gevangen genomen. Nadat zijn wond genezen was, werd, hij naar een krijgsgevangenkamp nabij Aken gestuurd, vanwaar hij in October 1940 wist te ontsnappen. Via Nederland, Belgïe en bezet Frankrijk bereikte hij Vichy. Daar zijn papieren zoek waren, werd.
hij naar Noord-Afrika gezonden en midden Maart 1941 keerde hij terug naar
Frankrijk, daar hij zijn papieren ontvangen had. Vanuit onbezet Frankrijk gelukte het hem in
Spanje te komen, alwaar hij werd gearresteerd. Na verschillende gevangenissen te hebben bezocht, kwam hij in October 1941 in het beruchte kamp Miranda de Ebro terecht, alwaar hij verbleef tot April 1942. Op 4 Juni 1942 vertrok hij vanaf Cadis naar Curacao, alwaar hij op eigen verzoek als assistent-elektricien aanmonsterde op een Nederlandsche tanker met bestemming Engenland. Nabij Cuba werd dit schip getorpedeerd waarbij 10 leden der Nederlandsche bemanning omkwamen. Vanaf Cuba reisde hij naar New-York en vandaar naar Canada. Op 17 maart 1943 arriveerde hij in Engeland
Hij heeft weer dienst genomen in het Nederlandsche leger als soldaat ondanks een aanbieding van het vrije Fransche leger om als 1^e Luitenant in dit leger dienst te doen.
(komt in aanmerking voor een onderscheiding)

Info

Bronnen