Straeten, Johan

Biografie

Algiers 1943, Op zoek naar John STAETN

In September 1943 bevindt Reservekapitein P.W.A. v.d. Steeg zich in Algiers, Algerije. Hij is daar met een bijzondere missie: het rekruteren van mannen van Nederlandse herkomst die dienen of hebben gediend in het Franse Vreemdelingenlegioen.

Omdat de Nederlandse autoriteiten nooit een officiële registratie hebben bijgehouden van Nederlanders die zich bij het Legioen aansloten, is onduidelijk hoeveel potentiële rekruten voor het Nederlandse leger er in Noord-Afrika aanwezig zijn. Van der Steeg moet daarom vertrouwen op gegevens van de administratieve eenheden van het Legioen.

Dat leverde regelmatig problemen op, vooral door de vaak verbasterde schrijfwijzen van namen. Een treffend voorbeeld is een legionair van Nederlandse afkomst die in de lijsten werd vermeld onder de naam John STAETN.

Op 7 september 1943 schreef Van der Steeg hierover:

John STAETN Ik heb bij de Securité Nationale opsporing van dezen Nederlander verzocht en tevens in de drie voornaamste dagbladen van Algerije en Marocco een oproep geplaatst volgens bijlage.
Het is echter nog te vroeg om reeds resultaten te verwachten.

[ Algiers 07-09-1943 ]

Van der Steeg, ging er waarschijnlijk vanuit dat de lezers van deze kranten die tot in het kleinste detail doorlazen.
In hoeverre dit realistisch was is moeilijk na te gaan.
Om een idee te geven hierbij alle advertenties in de rubriek “Avis divers” zoals deze op 6 september 1943 in het dagblad “Dépêche Algérienne” verschenen, waarvan de advertentie bedoeld voor John STAETN deel uitmaakte.
[ Wel fraai trouwens dat met de huidige zoekcapaciteiten de advertentie zoals verschenen in de drie dagbladen gevonden konden worden ]

Een kleine maand later, in een brief van 5 oktober 1943 aan de Minister van Oorlog berichtte Van der Steeg dat de annonces en de navraag bij Securité Nationale geen resultaat hadden opgeleverd.

Digitaal Monument Engelandvaarders

Ondanks alle digitale mogelijkheden duurde het voor mij ook tot November 2025 voordat het duidelijk werd wie er met John STAETN bedoeld werd.
In het Digitaal Monument Engelandvaarders vond ik de Militaire Persoonskaart van Johan Straeten.
Op de achterzijde hiervan stond het volgende:

Bevrijd uit interneringskamp in Noord-Afrika en bevindt zich te Port Lyauty (r.a. 11-2-43/21)
Aangekomen
Was afgekeurd in Nederland en Indie. Was 6 jaren in Fransche Vreemdelingenlegioen
Moet vrijw. verbintenis tekenen 20-2-43 (r.a. 13-3-43/32)
Detachement Londen 11-3-43
Over naar Brigade 17-3-43

Heeft Nederlanderschap teruggekregen door hernaturalisatie (r.a/ 29-6-44/5)

Toegekend Oorlogs-Herinneringskruis
Vertrokken naar Frankrijk met de Brigade. (Exh.24.8.44-11)
19-10-44 in 6 Br. Gen. Hosp.; familie ingelicht (r.a. 16-11-44/8)
7-11-44 ontslagen uit hospitaal
7.3.45 in Engeland aangekomen voor het volgen van een cursus van een maand (br.Lt. Samson dd.14.3.45-232)
Verbandacte getekend van 9.11.45 t.m. 9.5.46
Kan tot een zesjarig verbintenis bij het beroepspersoneel overgaan indien geschikt voor kaderopleiding (M.B.21-3-46/387)
Ingedeeld bij I.R.P.I.
Verbintenis voor 6 jaren gesloten (r.a. 12-9-46/41)

8-8-1950 O.H.K. “Krijg te Land 1940-1945” “Normandie 1944” nr. 669^A

Opmerkelijk hierbij is dat Johan Straeten zich, volgens de gegevens op deze kaart al sinds 17 maart 1943 bij de Brigade “Prinses Irene” in Engeland bevond. Zijn Army Nr. was 3451.

Op een lijst van personeel van de Brigade “Prinses Irene” van 5 december 1945 staat Johan Straeten als volgt geregistreerd:

Het jaartal 1936 met de plaatsnamen Vaals en Nijmegen wijzen waarschijnlijk op zijn keuring voor dienstplicht in Vaals en keurig bij Depot Koloniale Troepen in Nijmegen. Voor beide werd hij, zoals geregistreerd op zijn Militaire Personeelskaart, afgekeurd.
Het lijkt erop dat hij al op 28 januari 1943 in Londen is aangekomen.

Onderzoek

Gegevens over zijn geboorte en zijn ouders afkomstig uit verhoor rapport PBD.

Een echtpaar met de achternamen Straeten en Willems komt voor bij de registratie van het overlijden op 1 april 1924 in Vaals van Johan Adolf Straeten, geboren te Vaals, 2 jaar oud, waarbij als vader Johannes Peter Straeten en als moeder Josephine Christine Willems werden geregistreerd.

In het Nationaal Archief bevinden zich de gegevens betreffende zijn dienstplicht.
38422 Straeten, J. 1917 omslag Nota bene: 17.10.08.006
Verder een verwijzing naar zijn verhoor in Engeland
Scans van dit verhoor werden aangevraagd bij het NA en op 31-12-2025 ontvangen.

Verhoor Politie Buitendienst

3499

Verhoor van : Straeten Johan
Geboren te Vaals, 8 oktober 1917, ongehuwd, van beroep soldaat in het vreemdelingen Legioen,
op 1 januari 1943 Afrika heeft verlaten om zich hier meldde 20 februari 1943
Vader : Johan straeten, van beroep tuinier, overleden in 1931;
Moeder : Josephina Willems, het laatst van gehoord in 1937 toenmalig adres : van Carnmondplein 47 te Vaals
[…]
Talenkennis : Nederlandsch, Fransch eenig Duitsch en Engelsch.
[…]

Lagere school in Vaals tot 14 jaar.
Kwam toen als “Caddy” bij de golfclub te Aachen, waar hij werkte tot 1936.
Werd afgekeurd voor militaire dienst (reden onbekend) en werd in 1936 mijnwerker in de kolenmijnen te Luik. Hij werd in 1937 werkeloos en na eerst eenige dagen in Holland te zijn geweest ging hij naar Brussel, bracht korten tijd bij een half broer door en ging daarna over de Fransche grens, waar hij door de Fransche politie werd opgepakt als “landlooper” hoewel hij voldoende geld bij zich had.
Nadat hij zich bereid had verklaard dienst te nemen bij het Fransche legioen, werd hij na een
dag losgelaten en in Lille voor het Legioen goedgekeurd en naar Marseille gestuurd.
Hij kwam bij de Cavalerie van het Legioen in Sidi Lani [ Sidi el Hani ]
Na aldaar getraind te zijn werd hij naar Sousse gezonden en van daar naar Marocco. Na een paar weken in Our-Sassa [ Ouarzazate ? ] te hebben gelegen, deserteerde hij te paard, doch werd door een luitenant van de “goums” na 7 dagen gearresteerd. Hij kreeg 5 maanden gevangenis in Casablanca. Werd daarna naar Marrakech gezonden, waar hij 3 maanden in het ziekenhuis was, na een operatie in het rechterbeen.
Hij werd daarna naar Midelt gezonden waar hij 6 maanden lag.
Na een expeditie in het “bled” ging zijn compagnie weer naar Middelt terug.
Na de Fransche capitulatie ging hij naar Fez, waar hij bleef tot de Amerikanen aldaar kwamen, zijne compagnie trok met het Fransche leger tegen de Amerikanen op, en hij maakte van deze gelegenheid gebruik, op 13 november 1942, om naar de Amerikaansche lijn over te te lopen. hij liep ‘s avonds over, tezamen met zijn “brigadier”, een Belg, die enigszins Engelsch sprak.
Op 1 januari werd hij ingescheept op de “Ormonde” te Oran, en arriveerde in Gourock.
Wenscht thans in het Nederlandsch leger te blijven.

Evenals zijn reisgenoot van Wijgerden, spreekt hij Hollandsch met een sterk Duitsch accent.
In zijn geval is dat eenigszins begrijpelijk, daar hij Limburger is van geboorte en zegt jaren in Duitschland
gewerkt te hebben.
Zijne handen baren mij enigszins zorg. Zij zien uit alsof zij nooit enig werk hebben verricht.
Ook in zijn geval ben ik lang niet zeker. misschien is het mogelijk via de Engelse autoriteiten van de Amerikanen het een en ander omtrent de omstandigheden van zijn overlopen te horen; intussen is het aan te bevelen hem enige tijd in het Sutherlandhouse te houden; wij kunnen hem, zowel als zijne reisgenoot Van Wijgerden op speciale manier controleren, en ik heb de nodige stappen hier toe reeds genomen

Londen, 23 februari 1943

Discussie van het verhoor rapport

De “Fransche capitulatie” verwijst vrijwel zeker naar de wapenstilstand van 22 juni 1940.
Het tot de “Amerikanen aldaar kwamen” naar de Operatie “Torch”, de geallieerde invasie van Frans Noord-Afrika die plaats vond van 8 tot 16 november 1942. De genoemde datum van over lopen naar de Amerikanen op 13 november 1942 valt in deze periode.
Het verslag gaat daarna direct verder met zijn inscheping op 1 januari 1943.
Op zijn Militaire Persoonskaart werd geregistreerd “Bevrijd uit interneringskamp in Noord-Afrika”.
In vergelijkbare gevallen, waarbij Legionairs in dienst van Vichy Frankrijk, overliepen naar de geallieerden, werden deze na de capitulatie van de Vichy Franse troepen in Noord-Afrika teruggestuurd naar hun eenheden.
Daar werd hun overlopen gezien als desertie.
Of Johan Straeten als straf hiervoor in een interneringskamp werd geplaatst of als gevolg van de nog steeds geldige Franse wet dat ongewenste vreemdelingen geïnterneerd mochten worden is niet duidelijk. Wat ook niet bekend is, is of Johan Straeten zijn contract met het Legioen, eventueel met een jaar verleningen had uitgediend.
Feit blijft wel dat hij vrij vroeg in Engeland aankwam, vergeleken met aan voormalige legionairs van Nederlandse herkomst.

 

H.M.T. Ormonde

In November 1942 the H.M.T. Ormonde landed troops in Algiers, Oran and Bone during Operation “Torch”.

Info

Bronnen