Anthonisse, Willem

Biografie

Legionairs in de Brigade

Onder de bovenstaande titel en met als subtitel:
“De lange weg van vreemdelingenlegioen naar Prinses Irene Brigade”
schreef oud-legionair en oud-brigademan Willem Anthonisse in 1987 een kort artikel over zijn tijd in het vreemdelingenlegioen.
Dit artikel werd gepubliceerd in het blad “de Vaandeldrager” van de Vereniging van Oudstrijders van de Koninklijke Nederlandse Brigade „Prinses Irene”. [1]

Ik zal niet ingaan op ervaringen, wederwaardigheden, of gevechten.
Dan zou het namelijk een boek worden.
Op 7 februari 1939 tekende ik in Parijs voor vijf jaar bij het vreemdelingen legioen.
Alvorens verder te gaan wil ik eerst een paar misverstanden uit de weg ruimen.

1. Er wordt niet geronseld, het aanbod is groter dan de vraag, de sterkte was toen plusminus 10.000 man.
2. Niemand wordt verplicht naam of nationaliteit te veranderen, (mag wel)
3 Er wordt verondersteld dat men iets op zijn geweten moet hebben om daar naar toe te gaan.
(er zijn uitzonderingen, maar zó weinig dat die te verwaarlozen zijn)

In 1939 bestond het legioen uit 80% politieke vluchtelingen. Namelijk Spanjaarden vanwege Franco, Duitsers (Hitler), Italianen (Musolini).
De rest bestond uit avonturiers, zoals ikzelf.
Na een harde opleiding van 4 maanden in Saida (Algerije), volgden ongeveer 3 maanden woestijndienst in Marokko.
Begin september 1939, bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werden ons Bataljon naar Frankrijk gezonden.
In juni 1940 was wel duidelijk hoe de afloop zou zijn.
We kregen opdracht, hoe dan ook naar Noord-Afrika terug te gaan, dus trokken we richting Marseille waar we een koopvaardijschip “leenden” en de bemanning de “raad” gaven ons naar Oran te varen. Ze waren bang voor de Italiaanse Marine, maar die hebben we niet gezien.

Eenmaal in Oran werden al snel onze mensen naar de Spaans-Marokkaanse grens gestuurd, waar we ons ingroeven in verband met mogelijk Spaanse deelname aan de oorlog; op enkele incidenten na was het daar een saaie boel.
Gelukkig kregen we de opdracht ons bij een groep vrije Fransen te voegen, die samen met de Britten tegen de Italianen vochten. Het was toen oktober 1940.
Dat werd een voettocht van 2 a 3 duizend km door de Sahara en Libische woestijn.
Ik was toen korporaal. [ Sinds April 1940 ]
Ik wil die tocht met één woord afdoen: Verschrikkelijk!
Begin januari 1941, dus 3 maanden later, braken we door de Italiaanse linies en maakten bij Sidi Barani contact met de Britten.
Die zonden ons een maand op rust in de nabijheid van Alexandrië.
In die tijd werden we ook voorzien van modern materieel en wapens.
In april-mei 1941 kregen we behalve met de Italianen ook met Duitsers te maken en werd de strijd ook grimmiger tot eind 1942 (ik was toen sergeant). [ Sinds December 1942 ]
Begin november 1942 begon de opmars van 2.500 km die in mei 1943 in Tunesië zou eindigen.
Nadat de nederlaag van de As-mogendheden een werkelijk feit was geworden, werd de rest van onze afdeling (zo’n 50 man waren er over van de 800 waar we in 1939 mee waren begonnen) naar het hoofdkwartier in Sidi-Bel-Abis [ Abbes ] (Algerije) gezonden.
Daar bleef ik tot 7 Februari 1944, mijn 5 jaren waren voorbij en ik vervoegde mij bij het Nederlandse Consulaat in Algiers.
Daar heb ik mij aangemeld voor de Prinses Irene Brigade en kwam uiteindelijk in Dovercourt terecht bij de 3^e Unit.

Hoe we via Frankrijk en België tenslotte in Den Haag kwamen weet iedereen, dus eindigt hier mijn verhaal.

Uit het verhaal is niet goed op te maken bij welke eenheden van het vreemdelingenlegioen Anthonisse gediend heeft, waarschijnlijk o.a. bij de 13^e DBLE.

Jeugd

Willem Adriaan Anthonisse werd geboren op 2 maart 1917 in Poortvliet als zoon van Frans Willem Anthonisse en Geertruida Hartog.

Dienstplicht

Vrijwel zeker vervulde Willem Anthonisse ergens in de periode 1936 tot 1938 zijn militaire dienstplicht [6].
Op zijn militaire persoonskaart opgemaakt in Londen tijdens de Tweede Wereldoorlog staat als zijn eenheid het
22 R.I. [8].

Huwelijk

Op 23 november 1938 trouwde Willem Anthonisse in Rotterdam met Maria Bastiaantje van de Wal. Bruid en bruidegom waren toen beiden 21 jaar oud.
Van beroep was Willem Anthonisse slager.

Echtscheiding

Het huwelijk werd op 6 mei 1940 in Rotterdam op verzoek van zijn vrouw door echtscheiding ontbonden.
Zeer waarschijnlijk door de gevolgen van de Duitse inval werd dit pas op 24 augustus 1940 in de Nederlandsche Staatscourant gepubliceerd.
Als woonplaats van Willem Anthonisse werd Saida Algerië (Afrika) geregistreerd.

Weer een paar maanden later, op 9 oktober 1940 werd de echtscheiding geregistreerd bij de Burgerlijke Stand van Rotterdam.
Willem Anthonisse was bij het uitspreken van het vonnis niet aanwezig geweest.
Pas in 1944 kreeg hij in Algiers via de Consul bericht dat zijn vrouw van hem gescheiden was.
In Maart 1944 verklaarde hij bij een verhoor door de Politie Buitendienst in Wolverhampton Engeland dat hij vanwege huwelijksproblemen in Januari 1939 besloten had dienst te nemen in Vreemdelingenlegioen.
Hij vertrok op 21 januari 1939 uit Nederland.

Franse Vreemdelingenlegioen

Bij zijn verhoor in Engeland 1944 verklaarde hij het volgende over zijn dienst in het Franse Vreemdelingenlegioen.

Op 7 februari 1939 nam hij in Parijs dienst bij het Vreemdelingenlegioen.
Hij kreeg zijn instructie te Saida en later te Fez, alwaar hij een onderofficiers cursus volgde.
In April 1940 werd hij Korporaal.
In December 1942 werd hij sergeant.
Eind December 1942 vertrok hij naar het front in Tunis. Vocht in de secties te Bou Arada, Siliane, Foum el Askar.

Na afloop van zijn contract meldde hij zich als vrijwilliger op het consulaat te Algiers.

Nederlandse strijdkrachten

Militaire Persoonskaart

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd er in Engeland een Militaire Persoonskaart van Willem Anthonisse aangemaakt.
Daarop werden geregistreerd, zijn naam, voornamen. geboortedatum en plaats. Zijn beroep: Chauffeur. Godsdienst en burgerlijke staat “Gescheiden”. Adres Naaste Familiebetrekkingen: vader F.W. Anthonisse, Papverstraat 24, Rotterdam Z.
Daaronder met potlood een adres in Casablanca Marokko J. Leroy 2 Rue de Lyen
Keuringsklasse.
Rang: Korporaal. Dat hij vrijwillige was onder de voet van gewoon dienstplichtige zijn verbandacte had getekend.
Dat hij was hersteld in de de rang van dienstplichtig korporaal 7.2.44 ( Afd. IB/11/4.4.44)
Deze verbintenis was bekrachtig door I.N.T. 8.5.44 ( Mut. G.G.III Mei’44)
Dat het Wapen waar hij in Nederland tot had behoort de Infanterie was, 22 R.I.
Uit Noord Afrika was vertrokken met het 5e Det. op 6-3-44 en aangekomen op 18-3-44.
Zijn Tegenwoordige onderdeel was de Brigade Pr of Tr [~].
Zijn Army Number was 3790.

6-3-44 uit Noord Afrika
18-3-44 in Engeland Brigade
23-3-44 Det Londen
11-4-44 Brigade
Recruteering Noord-Afrika
11-4-44
Einddatum bij Fransche Vreemdelingen Legioen is 7-2-44
Moet vrijkomen gedurende Februari 1944 en is dus spoedig te Algiers te verwachten (r.a. 1-2-44/31)
In het Hippodrome Kamp te Algiers ondergebracht (r.a. .2-3-44/29)
Bij het Depot te W’ton aängekomen op 18-3-44 en op 23-3-44 over naar Detachement Londen (exh. 24-3-44/13)
Met ingang van 4-4-44 over, naar de Brigade (r.a.4.4.44-11)
30-6-44 Heeft Nederlanderschap teruggekregen door hernaturalisatie (r.a.29-6-44/5)
Vertrokken met de Brigade naar Frankrijk (exh. 24.8.44-11)

Toegekend Oorlogs-Herinneringskruis. 7-8-44 Gesp Krijg te Land 1940-1944 (nr 265 G. Brig Bur Kon. B. N.6 dd 16.3.44)

Het Oorlogsherinneringskruis werd in Nederland bij Koninklijk Besluit no. 6 van 16 maart 1944 ingesteld.

17-9-45 groot verlof

Vetrek uit Noord-Afrika

06-03-1944 vertrokken uit Noord-Afrika, aangekomen in Engeland op 18-03-1944 [ MP ]

Op 6 maart jl werden ingescheept met bestemming voor Engeland per S.S. Capetown Castle :
de tyd. sgt LAGAS
dpl W.A. ANTHONISSE
dpl D.C. BROUWER
dpl J.J. SAAGER
dpl E. de BRUYN

waarvan U telegrafisch per cijfertelegram mededeling gedaan werd.

Algiers, 31 maart 1944
Consulaat der Nederlanden te Algiers
Onderwerp: Rekruteering in Noord-Afrika

Het schip de S.S. Capetown Castle was op 1 maart 1944 in Algiers aangekomen en op 7 maart 1944 vertrokken richting Liverpool, daar kwam het schip op 16 maart 1944 aan.

1951 OHK

Dank

Speciale dank aan Richard van der Velde

Info

Bronnen