Ipenburg, Jan

Biografie

1947 Verzoek in aanmerking te komen voor K.v.V.

In 1947 diende de Engelandvaarder een voormalig legionair Jan Ipenburg een verzoek in om in aanmerking te komen voor het Kruis van Verdienste. Bij het Bureau Onderscheidingen van het Ministerie van Oorlog (MvO) werd dit verzoek geregistreerd en de vorderingen bijhouden.
De hele procedure duurde van ongeveer Juni 1947 tot aan de daadwerkelijke toekenning van de onderscheiding op 28 november 1947.

De daadwerkelijke uitreiking van de onderscheiding vond plaats op 15 juli 1948.

1948, 15 juli uitreiking Kruis van Verdienste in de Burgerzaal van Paleis op de Dam door Z.K.H.Prins Bernhard der Nederlanden [ Tijdslijn IJ ]

Verklaring aan sCMO

Als onderdeel van de procedure werd Jan Ipenburg gevraagd een verklaring af te leggen. Dat deed hij bij een vergadering van de subcommissie militaire onderscheidingen gehouden op 8 juli 1947.
De verslaglegging van deze verklaring begon met enkele gegevens

geboren 24/11/1922
godsdienst N.H.
Beroep kantoorbediende bij de NIWIN
Nationaliteit: Nederlands
Voor 1940 niet in Militaire dienst geweest.

In verklaring werd de achternaam van de gebroeders Wilhelm en Cornelis Schwarz als Zwarts geschreven.

De gebroeders Schwarz waren vrienden van mij en even eens Nederlanders. Het idee om naar Engeland te gaan kwam oorspronkelijk van mij.
Wij hadden ons twee weken voorbereid. Wij hadden ƒ 200 bij elkaar gespaard die wij hebben omgezet in Rijksmarken.
Ik was in betrekking bij levensmiddelenbedrijf Zeylstra. Wat de anderen deden weet ik niet precies.
Mijn moeder was kort tevoren overleden [ 28 oktober 1940 ]
Mijn vader was 66 jaar en interesseerde zich niet erg voor mij.
[ De leeftijd van de vader is niet correct deze was geboren in 1866 en in 1940 dus 74 jaar oud ]
Ik deed niet aan ondergronds werk.
Ik ben een week tevoren aangerand geweest. Ik kwam laatst van mijn werk. Ik stapte uit de bus en toen sloegen een paar NSB’ers op mij los. Wij waren nogal bekend. Wij hebben in de nacht van 30 op 31 augustus 1941 een vlag met oranje W op een school in Utrecht geplaatst. Zij vermoeden, dat wij dat gedaan hadden en hielden ons dus in de gaten. Wij noemden ons: “De drie musketiers”.
De ouders van de anderen gaven de volledige medewerking.

1941, 12 oktober vetrokken uit Holland [ Tijdslijn IJ ]

In Rotterdam namen bij de trein naar Roosendaal. Daar zijn wij een café binnen gegaan. Die mensen waren “goed” Zij zeiden: “Je gaat naar die boer aan de grens”. Op 400 m van de grens hield een Nederlandse grensbeambte ons aan. Hij zei: “Wat moeten jullie hier doen. Vertel mij geen onzin jullie willen natuurlijk de grens over”.
Hij heeft ons toen geholpen. Wij zijn gelopen na een klein plaatsje in België. Vandaar zijn wij per trein naar Brussel gegaan waar wij om ongeveer 21.30 uur aankwamen. We hebben daar in het Leger des Heils geslapen.
‘s Morgens om 9.00 uur gingen we naar Mons.
Die trein werd niet gecontroleerd. ‘s Maandags zaten we op de Belgisch-Franse grens. in Jeumont moesten we in een hotel formulier invullen, dat wij Fransen waren.
De volgende morgen namen wij een kaartje voor Amien. Toen wij daar aankwamen was het hele station omgeven door Duitsers. We zijn in de trein blijven zitten. De trein ging naar Parijs. Mijn vriend gaf de conducteur 100 francs fooi. ‘s Nachts hebben wij in een hotelletje geslapen.
“Je komt nooit door Frankrijk”: zeiden ze daar. ‘s Morgens vertrokken naar Lyon. Van Lyon zijn we gaan lopen, omdat wij dachten dat het niet ver was naar de grens. Daarna weer teruggekeerd naar Lyon. Om 20.00 kwamen wij in Cheijlon aan. De mensen waren bang en wilde ons niet te slapen hebben. Wij zijn daarop verder getrokken en kwamen op een grote verkeersweg. Dat zou de grens zijn. We kwamen een paar mensen tegen. Een oude Franse dame zei je kunt het best’s morgens over de grens gaan, dan passeren de patrouilles om de 15 minuten. “Ga maar eerst mee naar huis”. We hadden honger en hebben goed te eten gehad.

1941, 15 Oktober tegen de nacht op grens bezet/onbezet Frankrijk [ Tijdslijn IJ ]

De oude dame heeft ons zelf naar de grens gebracht. “Loop nu maar heel hard over”. Toen de patrouille voorbij was zijn wij hard over gelopen en kwamen in een sloot terecht. Even verderop kwamen een klein meisje tegen dat we de weg vroegen. Wij kwamen recht op een post aan. Wij werden aangehouden en bij een kolonel gebracht. Wij zeiden” Wij willen in in onbezet Frankrijk komen werken”. Hij antwoordde: “Ik deel jullie streven, maar ik kan jullie niet laten gaan.

Franse Vreemdelingenlegioen

Wij kregen bonnen voor eten van den Kolonel en hij zei: “Denk er eens over na wat je wilt, wij leveren je uit aan die Duitse post of je neemt dienst in het Fransche Vreemdelingenlegioen”.

1941, 16 Oktober gearresteerd en getekend voor het Vreemdelingenlegioen en op transport gesteld onder militaire begeleiding naar Macor [ Tijdslijn IJ ]

Tot det laatste besloten wij. We kregen Fransche uniformen.

1941
17 oktober vertrek per trein onder militaire begelding naar Marseille
24 oktober te Marseille in militair kamp en ondertekening vijfjarig contract
25 oktober de gevangenis in vanwege stelen van brood
2 december per boot naar Oran
4 december aankomst Oran
6 december vertrek per trein naar Sidi Bel Abbés
[ Tijdslijn IJ ]

We werden gestuurd naar Fransch Afrika waar we werden opgeleid.
Na 6 maanden spraken vloeiend Frans.
Zij stuurden mij naar de Sahara.
Ik heb gevraagd of ik naar Tunis mocht naar het front.
In Casablanca werd ik afgekeurd.

1942
12 januari vertrek per trein naar Saïda en daar zes maanden opleiding
12 juli retour per trein naar Sidi-Bel-Abbés
16 juli vertrek per trein naar Casablanca
24 juli gemarcheerd van Casablanca naar Agadir en daar in campement Inezgane
[ Tijdslijn IJ ]

1942 Inezgane Formulier Rode Kruis

Op 30 september 1942 nam Jan Ipenburg, door middel van een formulier van het Rode Kruis contact op met zijn zus Johanna Ipenburg.
Hij bevond zich op dat moment in Inezgane, Marokko en was ingedeeld bij de 12e C.M.P.
Dit was de afkorting voor 12^e C^ie Mixte Portée van het 2^e REI, de voormalige C^ie Auto van het 4^e REI.
We komen door deze aanvraag ook zijn N^o Matricule te weten 99306.
Hij nam dus direct dienst na Wilhelm en Cornelis Schwarz die respectievelijk de nummers 99304 en 99305 hadden.
Jan Ipenburg schreef aan zijn familie:

“Lieve Annie.
Ben goed gezond in Afrika. Schrijf gauw terug. Verlang heel erg naar nieuws. Groet allen hartelijk.
Veel zoenen van jullie broeder vriend Joop”

Deze antwoorden:

” Beste Jo aller hier goed zijn allen blij met het Brecht van jouw dat wij weten dat als goed is.
Wim in Duitschland. Schrijf gauw terug. Groeten van allen”

1943
21 oktober overgeplaatst naar Marrakech; herkeuring en goedgekeurd voor verdere dienst

8 november landing van de Amerikanen
[ Tijdslijn IJ ]

Mijn papieren waren afgenomen in Marseille.
Zij hebben er ons op gewezen dat wij in vreemde krijgsdienst traden. Wij hadden geen andere keus.
De Kolonel zei: “Doen jullie het maar, want binnen een jaar zitten de Amerikanen in Afrika”

De twee anderen kwamen in de stad Fez zitten bij de muziek.
Ik vroeg of ik als Rode Kruis man naar het front mocht. Dat was goed.
Begin januari 1942 [ (sic) moet echter zijn 1943 als het hier gaat om zijn aankomst in Tunesië ] kwam ik daar aan. Ik ben daar geweest op 13 mei.
Toen de oorlog voorbij was kreeg ik verlof.

1943
4 januari vertrek naar Fez en ingedeeld bij 4^e demi-brigade om te worden ingezet in de strijd tegen de Duitsers in Tunesië.
12 januari vertrek per trein naar Tunesié met als eindpunt El Aroussa
2 februari in eerste linie.

[ Deze 3 data zijn moeilijk te rijmen met de aankomst de 4^e DBLE in Marokko en het vertrek van deze eenheid om deel uit te gaan maken van het 1^e REIM in Tunesië ]

[ Tijdslijn IJ ]

1943
11 mei einde van de oorlog in Noord Afrika. Duitsers er onder.
22 mei vertrek per trein naar Sidi-Bel-Abbés
30 mei aankomst aldaar
18 juni vertrek naar Meknes
21 juni vertrek naar Rabat.
15 oktober vertrokken naar Zuid Marokko (Taroudant); tot twee maal toe in hospitaal in Agadir
[ Tijdslijn IJ ]

De jongste van de beide Schwarz werd direct zwaargewond.

Op 31 januari 1943 schreef Wilhelm Schwarz vanuit Le Kef, Tunesië een brief aan Jan Ipenburg waarin deze verslag deed van wat hij en zijn jongere broer Cornelis Schwarz hadden meegemaakt bij de strijd in Tunesië.

We hebben elkaar ontmoet bij het Hoofdkwartier van het Legioen. Wij hoorden, dat degenen die waren uitgeweken naar geallieerde zijde zich weer mochten aansluiten bij een eigen legers. Daarvan heb ik hier een bewijs (zie bijlage).

Op 15 maart 1944 vulde Jan Ipenburg in Algiers een Formulier B in (in te vullen door Nederlandsche Légionnaires van dienstpl. leeftijd. Daaruit is op te maken dat hij militair kok was. Dit was wellicht de reden dat men hem zolang op het Camp in Algiers liet werken.

In Algiers

1944
2 maart vertrek van Taroudant naar Algiers, Consul Generaal der Nederlanden, om dienst te nemen in de Nederlandse Krijgsmacht.
Gedetacheerd bij Engelse eenheid eerst in het midden van een renbaan en later werkzaam in een officiers-mess in La Madraque.
10 oktober vertrek naar een doorgangskamp
14 oktober vertrek met de boot “Eastern Prince” naar Glasgow.
21 oktober aankomst in Glasgow. Pauselijke groet!
23 oktober aankomst in Cannons’ Park Londen. Patriot School.
Daarna administratief werkzaam op hoofdkwartier.
[ Tijdslijn IJ ]

In het Engelse kamp heb ik het goed gehad ik werd daar goedgekeurd. Dus Schwarz-en zijn direct op transport gesteld. Er waren daar 30 Hollanders, maar de meeste waren al veel langer in het Legioen. Zij gingen op een na alle naar Engeland.
Ik heb 7 maanden in dat kamp gezeten. We hebben wel een paar maanden in de keuken gewerkt. Wij wilden naar Engeland om bij de Irenebrigade te komen. Wij hadden geen Engelse commandant.
Later kwam luitenant de FEITER die toen onze commandant werd.

Naar Engeland

In Oktober 1944 zijn wij overgegaan naar Engeland. Daar moesten we eerst een “Security” passeren. Daarna kwam ik in Sutherland house en werd ik ingedeeld bij de E.M . Ik heb daar administratief werk gedaan. Ik was toen door en door ziek. Ik heb daar anderhalf-jaar gekwakkelt. Dat kwam door het klimaatverschil denk ik. Ik had dissenterie en last van m’n zenuwen. C. Schwarz lag ook in het hospitaal. Hij is naar Canada gegaan en daar navigator geworden. [ Hier worden de twee broers verwisseld, het gaat hierbij op Wilhelm Schwarz ]
Ik heb tweemaal verlof gehad. Eind Oktober 1946 werd ik gedemobiliseerd

1946.
17 oktober overplaatsing naar Demobilisatie Compagnie te Den Haag
1 november gedemobiliseerd. [ Tijdslijn IJ ]

In Londen zei een kapitein tegen ons dat wij statenloos waren geworden. Ik ben toen gegaan naar de Consul. Hij zei, dat ik een verzoekschrift moest richten aan de Koningin. Uit een schrijven van bureau B.I. die Londen d.d. 16/12/46 46 Afd. I.C.No 15389 blijkt dat ik mijn Nederlanderschap heb behouden.
De beide Schwarz hebben het kruis van verdienste gekregen in Engeland. Zij hadden het uit handen van H.M. de Koningin ontvangen. Dat vertelde zij mij toen ik in Londen aankwam. Zij zijn in Februari uit Afrika vertrokken. Ik kwam zeven maanden later. Ik ben in Londen bij kapitein IJL geweest. Hij zei: “Die commissie is tijdelijk opgeheven.
‘s-Gravenhage 8 juli 1947

J. Ipenburg

Opgen. FMV.

Jeugd

Jan Ipenburg werd geboren op 24 november 1922 in Utrecht als zoon van Gerrit Ipenburg en Aaltje Goosen.
Zijn ouder waren op 4 mei 1905 in Zeist getrouwd, zijn vader was toen 38 jaar en zijn moeder 25 jaar oud.
Hij had zes oudere broers, 5 oudere zussen en nog één jongere zus.

Jan of Joop ?

De oudste broer van Jan Ipenburg werd geboren op 14 juni 1907 en gedoopt als Johannes, maar werd zijn hele leven door iedereen Jan genoemd.
Jan Ipenburg kreeg in 1922 officieel de naam Jan. En ja, toen waren er ineens twee Jannen in de familie.
Om verwarring te voorkomen werd de jongste Jan al snel Joop genoemd, en zo is hij zijn hele leven bekend geweest, zowel binnen de familie als bij vrienden.
In veel documenten zien we dan ook dat de naam Joop wordt gebruikt.
Zoals ook in andere soortgelijke gevallen gebruik ik zijn officiële voornaam.

Tijdslijns opgesteld door Jan Ipenburg

Na de Tweede Wereldoorlog stelde Jan Ipenburg op 2 pagina’s zelf een tijdslijn op van zijn vlucht naar Engeland, zijn dienst in het Franse Vreemdelingenlegioen en de periode daarna.
Deze informatie is opgenomen op deze webpage met volgende referentie [ Tijdslijn IJ ]

Dank

Bijzondere dank aan Ada Ipenburg

Thanks to Peter from Foreign Legion Info

Info

Bronnen