Nielen, Henricus

Biografie

Royal Victoria Patriotic School MI5 en PBD

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden op de Royal Victoria Patriotic School (R.V.P.S.) gevluchte buitenlanders die in Engeland aankwamen, ontvangen door het London Reception Centre en getest op hun betrouwbaarheid om infiltratie te voorkomen. Zij werden verhoord door officieren van de contraspionage (MI5).
Nederlanders die deze toets doorstonden werden vervolgens ook verhoord door de Nederlandse Centrale Inlichtingen Dienst (CID). Na de reorganisatie van deze dienst in 1942, werd de Politie-Buitendienst (PBD) verantwoordelijk voor het afnemen van de verhoren. De PBD was een onderdeel van de Afdeling Politie van het ministerie van Justitie.

Henricus Nielen een oud-legionair van het Franse Vreemdelingenlegioen onderging in 1943 deze verhoren.
Het PBD verslag hiervan is bewaard gebleven en bevind zich in het Nationaal Archief in Den Haag [1].
Bijzonder in zijn geval is dat een afschrift van het Engelse verhoor is bijgevoegd.

De inhoud van beide documenten is op chronologische volgorde samengevoegd en geeft zo een gedetailleerd overzicht van de levensloop van Henricus Nielen.

Onderzoek

De verschillen tussen de verslagen van de verhoren zijn als volgt:

De Nederlandse tekst is meer gericht op:
Persoonlijke omstandigheden
Hulp van consulaten
Praktische gebeurtenissen in 1943
Een beoordeling van zijn karakter

De Engelse tekst is meer gericht op:
Gedetailleerde militaire bewegingen
Routes, kampen en reizen in 1940
Regimenten en locaties
Administratieve stappen binnen het Legioen

Jeugd

Henricus Nielen werd geboren op 22 mei 1918 in Hoeven als zoon van Cornelis Johannes Maria Nielen en
Antonetta Christina Verhoeven.
Zijn ouder waren op 24 juli 1917 te Beugen en Rijkevoort getrouwd.
Zijn moeder overleed op 22 augustus 1923 in Veghel, Henricus Nielen was toen 5 jaar oud [3].
Hij doorliep de lagere sohool in Rotterdam, daarna 2 jaar Broederschool in Zeevenaar, daarna Br. Kweekschool te Maastricht en 1 jaar Rijkskweekschool, tot 18 jaar. Was toen 3 maanden hulponderwijzer op de openbare School te Wijk.
Op 21 januari 1925 trouwde zijn vader in Rotterdam met Anna Maria Petronella van Herpen.
In het verslag van het verhoor door de PBD staat ” In 1936 hertrouwde zijn vader” en dat dit “leidde tot familietwisten en moeilijkheden”.

Franse Vreemdelingenlegioen

1936

In december 1936 vertrok Henricus Nielen heimelijk naar Lille en vandaar naar Valenciennes, waar hij tekende voor het Vreemdelingenlegioen.
Zijn vader kwam kort daarna in actie en schreef in Januari 1937 een brief om hulp aan de Nederlandse Gezant te Parijs

Nederlandse Gezant te Parijs

Deze brief schreef de vader van Henricus Nielen in Januari 1937 aan de Nederlandse Gezant te Parijs.

Aan zijne excellentie de Nederlandse gezant Parijs.
Excellentie beleefd verzoek ik uw excellentie om uw bemiddeling teneinde te weten te komen het adres van mijn zoon Henricus Nielen van beroep onderwijzer, geboren 22 mei 1918 te Hoeven Noord-Brabant. Sinds december 1936 is hij spoorloos verdwenen en heeft taal nog teken meer van zich doen horen. Het is zeer vermoedelijk dat hij dienst heeft genomen bij het Franse vreemdelingenlegioen in Algiers Afrika. Een zekere familie L. Leenen uit Tegelen berichtte mij dat bij hun zoon, die legionair is te Saïda, ook als legionair dienst doet een zekere onderwijzer uit Maastricht.
Hij noemt echter niet z’n naam zodat ik nog steeds niet weet waar hij vertoeft.
Omdat hij minderjarig is, verzoek ik u excellentie te trachten hem los te maken van zijn verplichtingen als legionair als zulks tenminste nog mogelijk is en hem terug te willen laten voeren als minderjarige naar mijn adres in Nederland.
Indien zulk niet meer mocht gaan, verzoek ik uw bemiddeling om te weten te komen waar hij juist zat teneinde ik hem in correspondentie kan treden, uwe excellentie bij voorbaat beleefd, dankend hoogachtend, C.J. Nielen hoofdstraat 66 Ambij bij Maastricht, Holland
p.s. ingesloten portret van vermiste H. Nielen.
L. Leenen is legionair Eerste regiment etranger Saïda nummer 69288.

Onderzoek

Het registratie nummer van L. Leenen is er een afgegeven in de periode november – december 1936 wat overeenkomt met het tijdstip dat Hendricus Nielen dienst nam. De twee mannen zaten daarom zeer waarschijnlijk in dezelfde periode in de basis opleiding in Saïda.

De vader moest tot November 1937 wachten op een antwoord.

305.

Parijs, 20 November 1937.
Met betrekking tot Uw ongedateerd schrijven van Januari jl.,heb ik de eer U te berichten dat ik eerst heden van den Generalen Staf alhier, op mijn verzoek om opsporing in het Vreemdelingen Legioen, en zoo mogelijk vrijlating, van Uwen zoon Henricus, het volgend antwoord mocht ontvangen:

“J’ai l’honneur de vous faire connaitre que le Légionnaire Nielen, Henri, est présent et en bonne santé à la 7^e Compagnie du 4^e.Régiment Etranger d’Artillerie à Marakech (Maroc). Il a sousorit un engagement régulier qui ne peut être annulé. En retour la photographie communiquée. Veuillez agréer etc. “

Uw zoon bevindt zich dus inderdaad bij het Vreemdelingen Legioen en hoewel het U verheugen zal te vernemen dat hij in goede gezondheid verkeert, zo betreur ik toch U te moeten mededeelen dat er geen mogelijkheid bestaat hem van zijne verbintenis te doen ontslaan. De praktijk heeft trouwens reeds geleerd, dat eene eenmaal, door een jongmensch van 18-jarigen leeftijd of ouder, bij het Vreemdelingen Legioen aangegane verbintenis niet meer verbroken kan worden. […]

De Gezant

Den WelEdelen Heer C.J. Nielen,
Hoofdstraat 66
Ambij bij Maastricht.

1937

Begin 1937 ging Henricus Nielen naar Sidi Bel Abbès (SbA) en Saïda, waar hij zijn opleiding ontving. Volgens zijn livret ^(a) verliet hij Saïda in april 1937 en diende vervolgens in Marokko tot januari 1940.

^(a) Livret Indiv (F. Legion) A 202LE/36 issued Montlucon 22.5.42

1940

In januari 1940 ging hij als vrijwilliger naar Frankrijk.
Hij verbleef korte tijd in Lausac en werd daarna naar een kamp in Bretagne gestuurd.
Vanuit Brest voer hij naar Glasgow, vanwaar hij in april 1940 naar Noorwegen werd uitgezonden.
Hij bleef daar tot 7 juni 1940.

Na de terugtocht keerde hij terug naar Frankrijk, vier dagen vóór de wapenstilstand.
Hij wist te ontsnappen uit Rennes naar Brest, en vandaar per schip naar Plymouth.
Vervolgens werd hij naar een kamp bij Liverpool gestuurd.
Na ongeveer twee weken scheepte hij in Bristol weer in richting Casablanca, waar hij in juli 1940 aankwam.

Daar sloot hij zich opnieuw aan bij het 4^e Regiment in Marrakech, waar hij bleef tot december 1941.
Op 3 december 1941 liep zijn contract af.
Hij kreeg de keuze:
– één jaar bijtekenen,
– een concentratiekamp,
– of werken in Duitsland.

Hij koos voor bijtekenen en bleef nog één jaar in het Legioen in Marokko.

In december 1942 werd hij in SbA vrijgelaten, maar nog twee maanden vastgehouden.
Op 3 februari 1943 werd hij naar Colomb-Béchar gestuurd.

Nederlandse leger

Op 13 februari 1943 kwam hij met zeven andere Nederlanders aan in Algiers, waar hij van de heer Van Randshuyzen weinig hulp ontving.
Op 13 april 1943 monsterde hij aan op de Noorse kustvaarder Bjorkhaug (o.a. geschreven als Bjorkhaus), dankzij bemiddeling van de Noorse consul, die de Nederlandse jongens wél hielp. Het schip zou naar Engeland vertrekken, maar op 16 juli 1943 vloog het in de haven van Algiers de lucht in.
Het Noorse consulaat zorgde voor onderdak in Hotel Carnot, Rue Sidi Carnot, en regelde dat hij als “distressed seaman” op 3 augustus 1943 naar Engeland kon vertrekken.
Hij kwam aan in Glasgow op 11 augustus 1943.

Bij zijn verhoor door de PBD gaf hij aan het liefst in het Nederlandse leger te willen dienen, bij voorkeur bij de opleiding, om daar een beroepscarrière op te bouwen.

Militaire Persoonskaart

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd er in Engeland een Militaire Persoonskaart van Henricus Nielen aangemaakt.
Daarop werden geregistreerd, zijn naam, voornamen, geboortedatum en plaats. Zijn beroep: “Onderwijzer” Godsdienst.
Burgerlijke staat: gewijzigd van ongehuwd naar gehuwd met potlood
Adres Naaste Familiebetrekkingen: Zuster: Nettie Nielen, de Laraissestraat 156, Amsterdam Z.
Mrs O. Nielen-Conley, 6 Brewer Street, Bishop Auckland Durham-England
Rang: 2e Lt met potlood. Dat hij vrijwillige was onder de voet van gewoon dienstplichtige was opgekomen 1.8.44 solde. 1e klas.
Uit Algiers was vertrokken met het 3e Det. aangekomen 11-8-42.
Bij tegenwoordige onderdeel werd met potlood geschreven 2e Div Afrt [~]

Lichting ( Werkel.dienst 23-8-43).
Zijn Army Number was 3626
Legernummer: 18.05.22.008.

Op de achterzijde werd zijn staat van dienst als volgt samengevat:

Heeft in Nederland niet gediend
Was in Fransche Vreemdelingen legioen
Is statenloos en moet verbandakte als vrijw.o/d v. v. gew. dpl. teekenen
Recruteering Algiers	(exh. 13-4-43 /1) en (exh. 15-4-43 /5)
Voorloopig A gekeurd te Algiers op 16-2-43
Moet zoo spoedig mogelijk herwaarts komen	(r.a. 20-4-43 /21)
Aangemonsterd op schip de Algiers en bestemd om ingelijfd te worden na aankomst hier te lande	(r.a. 20-5-43 /6)
Schip gezonken en is terug te Algiers; komt spoedig naar Engeland	(r.a. 6-8-43 /21)
Uit Algiers vertrokken 2-8-43	(r.a.25-8-43 /16)
6-11-43 van W’ton naar Brigade	(Mut.Dep. 12-11-43)
Heeft Nederlanderschap teruggekregen door hernaturalisatie	(r.a.29-6-44 /5)
Toegekend Oorlogs-Herinneringskruis	(exh. C.K.N.B. “Pr. Irene 11-7-44 nr 265g)
Vertrokken naar Frankrijk met de Brigade.	(Exh: 24.8.44-11)
5-6-45 opgenomen in 39 Br.Gen. Hosp. ; 23-7-45 ontslagen uit 1st Neth.Mil. Hosp•
2e luit.
3- 5-47 over naar 2e Div, Amersfoort	(mut. st. afw. bur. CNTE Mrt. t/m Sept. 47).
17-11-1945 over naar Demob. Comp. D.v.O
14-12-1945 over naar S.R.O. te Harderwijk

Info

Bronnen