Schwarz, Wilhelm Pieter

Biografie

Engelandvaarder

Op 16 maart 1944 werd volgens Koninklijk besluit N^o 12 Wilhelm Pieter Schwarz onderscheiden met het Kruis van Verdienste. Deze toekenning kreeg het registernummer 718.
De mutatie luidde als volgt:

Nederland – voorbereiden en uitvoeren plan tot ontsnapping uit bezet Nederland en na vele moeilijkheden Engeland bereikt.

Wilhelm Pieter Schwarz was dus een Engelandvaarder.

Digitaal Monument

Op 8 november 2025 werd in Den het Digitaal Monument Engelandvaarders gelanceerd.
Bij de informatie die daar over Engelandvaarders gevonden kan worden bevind zich bij zij die militair waren ook hun militaire persoonskaart. Zo ook in het geval van Wilhelm Pieter Schwarz.
Om een idee te geven welke informatie er op zo’n gevonden kan worden heb ik een transcriptie van de kaart van Wilhelm Pieter Schwarz gemaakt.

Militaire persoonskaart

Voorzijde

1. NAAM: SCHWARZ 22 09 09 25
2. VOORNAAM (NAMEN) : Wilhelm Pieter
3. (A) GEBOORTEDATUM : 9-9-1922
   (B) GEBOORTEPLAATS : Stompwijk ( Z.H.)
4. BEROEP / AMBT : Expeditiechef
5. GODSDIENST : Prot.
6. BURGERLIJKE STAAT :
7. ADRES NAASTE
   FAMILIEBETREKKINGEN : den. Heer G.O. Schwarz,
   Laan van Nieuw-Guinea 23 bis Utrecht.
   VADER: Gustaaf, Otto
   MOEDER: v.d. Kaaij, W
   Keuringsklasse: A
8. RANG/STAND Res. Sergt. waarnemer bomrichter.
9. BEROEPS : DIENSTPLICHTIG : RESERVE : VRIJW. O/D, VOET VAN DIENSTPL : PERSONEEL 17-1-1944 5A Vrij.o/d v.v. gew. dpl.
10. BENOEMING TOT : opgek. bij Ned. Det. N. Afrika 7-11-43
    16.3.45 Mil.Brevet v.vl. en res.sergt•vl. M.L. (M.B.30.4.45-1 1) (iingetrokken) en 23.3.45 • Brevet voor waarn. en res. sergt.waarnemer/bomrichter. M.L. (M.B. 30-4-45/22).
11. WAPEN, WAARTOE BETR IN NEDERLAND BEHOORDE:
12. VREDESONDERDEEL IN NEDERLAND
13. OORLOGSONDERDEEL IN NEDERLAND : uit Nederl. 12.10.41 via Belg. uit Noord-Afrika( 3e det.)
14. DATUM AANK. IN ENG.: ALLEEN VOOR UIT NED. AANGEK. MILITAIREN : 10-12-43
15. TEGENW. ONDERDEEL : MLD
16. BIJ Z. FUNCTIE WAARTOE OPGELEID :
17. LICHTING : 7-11-1943

Nr. 3764

Achterzijde

Recruteering Noord-Afrika
Na invasie van Nederland in het Fransche Vreemdelingen Legioen opgenomen als vluchteling;
vrijlating wordt aangevraagd (exh. 4-9-43/7) (r.a. 10-9-43/22)
Is Engelandvaarder en is in het Camp de Hippodrome aangekomen ( exh. 2-12-43/20) (r.a. 8-12-43/24) In Engeland aangekomen 10-12-43 met het 3^e Det. Noord-Afrika (exh. 23-12-43/33)
Bij het Depot op 10-12~43
28-12-43 van W’ton naar Brigade (exh. 27-12-43/2)
13.1.44 Det. Londen (bestemd voor R.A.F.) (r.a. 21.1.44-8)
17-1-44 naar de R.A.F. ( M.B. 1.2.44-3)
K.V.V. (K.B. 16.3.44-1) (r.a. 10.3.44-1262P)
m.i.v. 4-7.45 ontheven van zijn detachering bij de R.A.F.V.R. en m.i.v. 5-745 gedetacheerd bij den Marine-Luchtvaart-Dienst (M.B. 19-7-45/554)
M.i.v. 1 mei 1946 ontheven van detachering MLD
7 Mei 1952 toegekend Oorlogsherinneringskruis nr.3288A.

Alles bij elkaar een solide basis voor een historische reconstructie van zijn levensloop.
Fraai is natuurlijk ook dat op deze militaire persoonskaarten vaak een foto werd geplaatst.

Jeugd

Wilhelm Pieter Schwarz werd geboren op 9 september 1922 in Stompwijk als zoon van Gustav Otto Schwarz en Wilhelmina van der Kaaij.
Zijn ouders waren op 15 april 1914 in Den Haag getrouwd.
Hij had twee ouder zussen en twee oudere broers en twee jongere broers en een jongere zus.
Een van die jongere broers was Cornelis Schwarz.

Hij ging naar de lagere school en daarna 3 jaar MULO in Utrecht.

Beroepen in Nederland 1940 – 1941

Ging in de herfst van 1940 werken bij de firma Nienhuis, metaal en ijzerwaren, Krugerstraat in Utrecht, waar hij 6 maanden bleef.
Werd daarna colporteur bij de firma Palthe in Zeist, eveneens voor de duur van 6 maanden.
Daarna ging hij werken als expeditiechef bij Roos & van der Kolk, afbetalings magazijn in Utrecht.
Daar bleef hij tot zijn vertrek met als doel Engeland op 12 oktober 1941. [6].

Reis naar Engeland en Vreemdelingenlegioen

Voor het verslag van zijn reis naar Engeland wordt in documenten uit die tijd verwezen naar dat van zijn broer Cornelis, omdat zij die samen ondernamen, waaraan ook een vriend van Cornelis, Jan Iepenburg deel nam.
Cornelis Schwarz verklaarde in 1944 bij een verhoor als volgt:

Mijn kameraad Jan Iepenburg oud 21 jaar, wonende te Utrecht Groeneweg 103, had contact met iemand die ons weg zou helpen, doch hiervan kwam niets daarom vatten mijn broer Wilhelm Pieter, Iepenburg en ik het plan op om het zelf maar te proberen via Frankrijk naar Engeland te gaan.

Op 13 Oktober 1941 namen wij den trein naar Dyon en vandaar per bus naar Chalons, alwaar geslapen bij een boer nabij de demarcatielijn.
Deze lijn zijn wij ook overdag gepasseerd en zijn terstond in onbezet Frankrijk aangehouden.
Hierbij kregen wij de keus of uitlevering aan de Duitsers of Vreemdelingenlegioen.
Wij besloten dit laatste te kiezen om te proberen nog van Marseille weg te komen.
In Marseille was ons geld op een daardoor konden wij helaas niet verder komen.

Op 24 oktober 1941 hebben wij getekend voor 5 jaren.

Wilhelm Schwarz kreeg het No Matricules 99.305 zijn broer Cornelis Schwarz No 99.304.
In diverse documenten werd hun achternaam ook als Schwartz geschreven.

Franse Vreemdelingenlegioen

In December 1941 zijn wij overgebracht naar Oran via SbA gingen we naar Saida, alwaar wij 5 maanden opleiding hebben gehad, waarna wij teruggingen naar SbA.

Op 25 Juli 1942 gingen wij naar Fez alwaar mijn broer en ik in het muziekkorps kwamen tot 7 November 1942.

Iepenburg was doorgezonden naar Marakech.

Op 8 november 1942 hebben mijn broer en ik gevochten tegen de Amerikanen, deserteerden op den 11^den en waren bij de Amerikanen op 12 November.

Door de wapenstilstand werden wij teruggestuurd naar den Fransen en zijn naar Meknes gegaan tot 25 December 1942 en gingen daarna naar Tunis. [ Hiermee wordt bedoeld Tunesië ]

Wij hebben daar gevochten en ik werd gewond op 22 Januari 1943 bij Pont du Fahs.

Hier werden de broers van elkaar gescheiden.

Rekrutering Noord-Afrika, Nederlandse leger

Aangezien Wilhelm Pieter Schwarz, zelf in Londen 1944 bij het verhoor door de Politie Buitendienst geen volledige verklaring aflegde weten we niet hoe precies het met hem verder in het Legioen gegaan is.

Op basis van de gegevens op de Militaire Persoonskaart weten we wel dat vrijlating uit het Legioen voor hem werd aangevraagd, dit werd in documenten in September 1943 geregistreerd.

Hij kwam aan in het Camp de Hippodrome een feit dat begin December 1943 werd geregistreerd.

11 december 1943, Algiers “Recruteering in Noord Afrika” Blesses

In het kader van de missie “Recruteering in Noord Afrika” schreef het Consulaat der Nederlanden
 te Algiers op 11 december 1943 aan de Minister van Oorlog in Londen:

Bijgaand gelieve Uwe Excellentie de thans binnengekomen lijst van gewonde en verdwenen Nederlanders uit het 3^e R.E.I. aan te treffen.

Op deze lijst staan met No Matricule 99.305 Wilhelm Schwarz en met No 99.304 zijn broer Cornelis beide als gewond geraakt. Bij Cornelis Schwarz staan de datum, plaats en aard van de verwondingen.
Bij Wilhelm Schwarz alleen de datum. Met pen is bijgeschreven “reeds in V.K.”.

Volgens de gegevens op zijn militaire persoonskaart had hij 7 november 1943 formeel dienst genomen bij het Nederlandse leger. Letterlijk staat er afgekorte “opgek” zeer waarschijnlijk voor “opgekomen” een term meestal gebruikt voor dienstplichtigen die in dienst gaan.

Op 11 december 1943 berichtte het Consulaat der Nederlanden 
te Algiers “inzake de recruteering in Noord-Afrika” over het vertrek van wat genoemd werd het “3e Det. Noord-Afrika” waar Wilhelm Pieter Schwarz deel van uit maakte het volgende:

Den 28.11.1943 zijn de volgende 11 recruten naar het V.K. vertrokken:

J.L. Heesakkers, H. Smit, H.T. van Maurik,
G. Schutte, J. ter Haak, H. de Groot,
G. Bol, J.R. Slijper, A. Jordaans,
W.P. Schwarz en F.D. Houtepen.

Dit 3^e Detachement Noord-Afrika kwam 10 december 1943 aan in Engeland.
Nog op diezelfde dag werd hij ondergebracht bij het Depot en op 28 december 1943 ging hij van W’ton ( zeer waarschijnlijk Wolverhampton) naar Brigade.

Bij Luchtstrijdkrachten, RAF en MLD

Op 13 januari 1944 werd Wilhelm Pieter Schwarz vanuit Londen gedetacheerd, bestemd voor inzet bij de Royal Air Force.
Kort daarna, op 17 januari 1944, volgde de daadwerkelijke plaatsing bij de RAF, zoals bevestigd in een ministerieel besluit van 1 februari 1944.
In het voorjaar van datzelfde jaar, bij Koninklijk Besluit van 16 maart 1944, werd hij aangesteld als Kort Verband Vrijwilliger, waarmee zijn status formeel werd vastgelegd.
Op 16 maart 1945 kreeg Wilhelm Pieter Schwarz het militair brevet voor vlieger, waarmee hij formeel bevoegd werd verklaard als piloot. Tegelijkertijd kreeg hij de rang van reserve‑sergeant‑vlieger binnen de Marine Luchtvaartdienst. Dit besluit werd bekrachtigd in een ministerieel besluit van 30 april 1945. Deze toekenning werd echter ingetrokken, wat betekent dat zijn brevet en rang niet langer geldig waren.
Een paar dagen later op 23 maart 1945 kreeg hij een ander brevet namelijk dat voor Waarnemer en daarbij de rang van reserve‑sergeant waarnemer/bomrichter M.L. (M.B. 30-4-45/22).

Na het einde van de Tweede Wereldoorlog werd hij met ingang van 4 juli 1945 ontheven van zijn detachering bij de Royal Air Force Volunteer Reserve.
Direct aansluitend, vanaf 5 juli 1945, volgde een nieuwe detachering bij de Marine Luchtvaartdienst, vastgelegd in een ministerieel besluit van 19 juli 1945.
Ten slotte werd hij met ingang van 1 mei 1946 ontheven van zijn detachering bij de Marine Luchtvaartdienst.

Info

Bronnen