Den Breejen, Nicolaas

Biografie

15 augustus 1944, Bréville Frankrijk “door ‘eigen vuur’ gedood”

Luitenant Dirk Badings, Motor Transport Officer van Gevechtsgroep lII van de Brigade “Prinses Irene” hield tijdens de Tweede Wereldoorlog een dagboek bij. Daarin beschreef hij ook de dood van Engelandvaarder en voormalig legionair Nicolaas den Breejen.

Tot overmaat van ramp sneuvelde in deze turbulente nacht ook de tweede militair van de Irene Brigade: N. den Breejen. Een soldaat die naar buiten ging, zette per ongeluk een alarmsignaal in werking. In de verwarring die hierdoor ontstond, werd hij door ‘eigen vuur’ gedood.’
‘Toen onze gevechtsgroep in de alarmstellingen zaten, is Nico den Breejen van de luisterpost achter zijn brengun doodgeschoten.
Ik heb de jongen begraven achter het kerkje in Ranville op een plek gereserveerd als British Cemetry. Hij is de tweede van onze Bde die gesneuveld is en ligt nu naast sgt. Lammers van het Rode Kruis die gisteren door een scherf werd getroffen.
Die granaten ontploffen in de bomen en alle scherven regenen neer, erg gevaarlijk.
De dominee hield een kleine dienst en ik was als enige officier van G.G.III aanwezig, een paar woorden gezegd hoewel dit niet gebruikelijk is. Heel eenvoudig met een paar jongens erbij die hem met telefoonlijnen in ‘t graf hebben laten zakken. Het lijk gewoon gewikkeld in een deken en meer niet.
De Jongh en Langhout maakten een mooi houten kruis waarop de helm geplaatst werd.
De graven worden netjes onderhouden en later zal er wat meer zorg aan besteed worden.’

(Eerste luitenant Dirk Badings, Motor Transport Officer van Gevechtsgroep lII)

Jeugd

Nicolaas den Breejen werd geboren op 11 december 1916 geboren in Delft als zoon van Nicolaas den Breejen en
Op 14-jarige leeftijd ging hij werken als ramen en kistenmaker o.a. bij de kisten- en ramen fabriek Gebr. Huisman te Delft en de kistenfabriek Scheer bij Naaldwijk.

1940

Op 17 november 1943 verklaarde hij bij een verhoor in Londen het volgende over zijn Engelandvaart.
Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, werkte hij van Oktober tot December 1940 bij de Hermann Göring Werke bij Brunswijk, waar hij naar toe was gezonden door de Arbeidsbeurs.
Daarna krijgt hij weer werk in Nederland bij Scheer tot Maart 1941.
Hij werd dan weer verplicht naar Duitsland of Bordeaux te gaan en koos voor het laatste met als doel van daar te vluchten naar Engeland.

In documenten van de Oologsgravenstichting is over deze periode het volgende te lezen:

Volgens de Adjunct Directeur van het Gewestelijk Arbeidsbureau, bijkantoor Delft, is betrokkene op 14 november 1940 vrijwillig gaan werken bij de Hermann Goeringwerke te Watenstedt (Dld.).
In September 1941 is hij door bemiddeling van een Nederlander in dienst getreden van de Fa. Kool te Maastricht, die voor de Organisation Todt in Frankrijk voor de Duitse Wehrmacht werkte. Op 8 Oktober 1941 is deze firma door de O.T. overgenomen.

In het verhoor rapport gaat het verhaal dan weer als volgt verder.
Hij werd dan weer verplicht naar Duitsland of Bordeaux te gaan en koos voor het laatste met als doel van daar te vluchten naar Engeland.
In Bordeaux werkte hij ongeveer 6 weken en vluchtte toen met drie anderen; Willem Dijkshoorn, Frans Steiger en een hem onbekende student.
In onbezet Frankrijk werden zij gearresteerd door de Franse gendarmerie, maar zagen kans te ontvluchten en naar de Spaanse grens komen.
Hier raakte het viertal uit elkaar en verloor hij Steiger en de student uit het oog.
Samen met Dijkshoorn ging hij op stap naar Marseille maar ze werden bij Pau weer gearresteerd.
De politie adviseerde hen te tekenen voor het vreemdelingenlegioen, omdat het vanuit Afrika eenvoudiger zou zijn naar Engelandvluchten.

Franse Vreemdelingenlegioen

Ze tekenden in Marseille op 23 april 1942 ⁽¹⁾

1 Het is aan te nemen dat Nicolaas den Breejen en Willem Dijkshoorn op dezelfde dag voor het Legioen tekende.
Toch liggen hun registratie nummers, die chronologisch werden uitgegeven ver uit elkaar i.e. den Breejen 10.540 en Dijkshoorn 11.343.

In het camp S^te Marthe bij Marseille ontmoeten ze de Fransman Andre Elen ⁽²⁾.

(2) Andre Elen heeft een boek over zijn tijd in het Legioen geschreven waarin de namen van den Breejen en Dijkshoorn verbastert zijn tot Delbreyen en Dijkson.

Vervolgens werden ze naar Oran (Algerije) gestuurd, maar al snel bleek dat deserteren niet eenvoudig was.
Na drie dagen lukte het toch en zaten ze 15 dagen met een gestolen bootje op zee met alleen water en brood.
Ze werden weer gearresteerd en op transport gesteld naar Sidi Bel Abbes, waar ze drie maanden in de gevangenis zaten.
Een paar dagen nadat zij vrij gekomen waren, Vond op 8 november 1942 de invasie van Frans Noord-Afrika door de geallieerden troepen plaats.
Samen met Willem Dijkshoorn bevond hij zich toen in opleiding in Saïda, Ondanks een uitdrukkelijk verzoek van hun commandant niet naar de Geallieerden over te lopen ondernam hij samen met Dijkshoorn toch een poging. Deze poging mislukte en zij werden in Saida voor hun drie dagen ongeoorloofde afwezigheid veroordeeld en gevangen gezet. Daarna keerden ze terug naar Sidi Bel Abbes en werden vervolgens naar Marokko gestuurd.
In het hospitaal te Marakech lag Nicolaas den Breejen 3 maanden met een dik been, waaraan hij geopereerd werd.
In April 1943 werd hij overgeplaatst naar Tarodan [Taroudant], vanwaar hij naar de Nederlandse Consul te Casablanca schreef.
Nicolaas den Breejen diende op dat moment bij de 14 CP van het 3 REI in Tanalt, deze eenheid had als veldpostcode 423.

Begin September 1943 kreeg hij een brief van de Nederlandse Consul te Algiers met een Nederlands persoonsbewijs. Hierop lieten de Fransen hem naar Algiers gaan.

Na invasie van Nederland in Fr.Vr.Legioen opgenomen als vluchteling,
vrijlating is aangevraagd (exh.4-9-43/7)

[4]

Nicolaas den Breejen had in Marseille voor de duur van 5 jaar getekend en formeel zou hij nog tot 23 augustus 1947 moeten dienen.

Nederlandse leger

1943

Op 12 oktober 1943, tekende hij in Algiers voor het Nederlandse Leger en samen met o.a. de oud-legionair Willemsen vertrok hij naar Engeland waar hij op 6 november 1943 arriveerde.

Te Algiers aangekomen en ondergebracht in het Camp Hippodrome (exh.1 -11-43/20)

[4]

In Engeland aangekomen 6-11-43 en bij Depot.
10-11-43 naar Brigade, moet op 15-11-43 eenige dagen naar Londen komen voor het gebruikelijke onderzoek ( r. a. 15-11-4-3/36)

[4]

Diezelfde maand kwam hij in Wrottesley Park te Wolverhampton aan en werd ingedeeld bij de Recce van de Brigade “Prinses Irene”

Blijft bij Brigade(r.a. 4-12-43/8) [4]

1944

K.V.V.(K.B. 12.2.44-2)(r.a..10.2.44-1189P) [4]

Bij vonnis van den Krijsraad te Velde te Londen d.d. 2.5.44 terzake van “Opzettelijke onzehoorzaanheid in tijd van oorlog” veroordeeld tot een gevangenisstraf van VEERTIEN DAGEN
In detentie 3.5.44 17-5-44 terug (Mut.G.G. III Mei’44).
[4]

Heeft Nederlanderschap teruggekregen door hernaturalisatie (r.a.29-6-44/5)
[4]

Vertrokken met de Brigade naar Frankrijk (exh. 24-8-44/11)
[4].

15.8.44 gesneuveld in Frankrijk

Familieleden worden door Roode Kruis ingelicht (r.a. 5-9-44/25)
16.8.44 Begraven op Britsch Kerkhof te Ranville, achter Ranville Church, Serie Nr. 1,Plot “Dutch Graf Nr. 2, Map ref. N.W. 111736, Sheet 40/16

1945

Akte van overlijden(r.a. 5.3.45-17)
Familie ingelicht (r.a. 12-5-45/4)

[4]

Op 6 juni 1945 verscheen er namens de familie Den Breejen het volgende overlijdensbericht in het blad Veritas

Een dag later dit in het blad “De waarheid”

1946

Vader ingelicht over eventueel pensioen
De Burgemeester van Delft om nadere inlichtingen verzocht t .a.v. verleenen pensioen ( exh.13 -2-46/519 )

Pensioen aanspraken afgewezen.(K.B.) (r.a.17.5.46-86)

Onderscheidingen

Als Engelandvaarder werd Nicolaas den Breejen onderscheiden met het Kruis van Verdienste :
KB van 12 febr. 1944 No. 02.
De mutatie luidde:

“wegens het beleidvol voorbereiden en uitvoeren van een plan tot ontsnapping uit bezet Nederland,
waarna, na vele moeilijkheden te hebben ondervonden, Engeland werd bereikt”.

Of hij deze nog uitgereikt heeft gekregen is niet bekend.

Dank

Speciale dank aan de Familie den Breejen.

Info

Bronnen