Mouwen, Hubert

Biografie

“Onze man” in Cayenne 

“Onze man” in Cayenne (Frans-Guyana) zo noemt Twan van den Brand in zijn artikel de “Coup van Cayenne”, Hubert Mouwen, kapitein van de Brigade “Prinses Irene” en werkzaam als inlichtingenofficier in het buurland Suriname [1]. Over Hubert (Hub) Mouwen schrijft van den Brand het volgde:

Hub Mouwen was in oktober 1942 toegevoegd aan de inlichtingendienst die vanuit Suriname opereerde. De Bredanaar, op dat moment dertig jaar oud, streek met de Brigade “Prinses Irene” in tropisch Nederland neer. 
Hij had al wereldwijde avonturen achter zich. In Belgisch Congo bijvoorbeeld, waar een ernstig motorongeluk een einde maakte aan zijn verblijf. Mouwen keerde voor herstel terug naar Europa, naar Parijs om precies te zijn, waar hij een baan vond bij de Nederlandse handelsmissie. 
Toen de oorlog in zijn buurt kwam, wilde hij meedoen en meldde zich in juni 1940 bij het vreemdelingenlegioen. 
De strijd van het ‘Régiment de Marche des Voluntaires Etrangers’ bleek een kansloze. Vier maanden na zijn recrutering wist Mouwen via Spanje en Portugal naar Engeland te ontsnappen.
Daar meldde hij zich bij de troepen die later de Brigade “Prinses Irene” zouden vormen.
Op 20 november 1941 arriveerde de avonturier in Paramaribo.
Twee jaar later was hij ineens, zij het korte dagen, ‘onze man’ in Cayenne.

“KRUIMELS ZIJN OOK BROOD”

 In het blad van de veteranen van de Prinses Irene Brigade “De Vaandeldrager” schreef Hub Mouwen, meer dan 30 jaar later een artikel over zijn belevenissen onder de titel: “KRUIMELS ZIJN OOK BROOD – en – WAT HERINNERINGEN”. 
Hubert Mouwen begon zijn artikel als volgt:

“Met “kruimels zijn ook brood” wil o.a. gezegd zijn, dat, ook wij: J. Walhout – P. Pippel – Janssen – H. Lissenberg en ondergetekende tot de Koninklijke Nederlandse Brigade Prinses Irene behoorden; ook al hebben wij dan niet direct de kastanjes mede uit het vuur gehaald. Omdat, naar mij is verteld, over het doen en laten van die kruimels tijdens de oorlog, weinig of niets bekend is bij het overgrote deel van de lezers van dit blad, voldoe ik heel graag aan het verzoek, de spotlights ook eens op die enkelingen te richten! Maar dan wel onder beding dat u mij een mogelijke vergissing niet euvel duidt: It’s all so long ago!

Daar gaan we dan weer, net als op 11 mei 1940 en de daarop volgende dagen. Voor een aantal van u de bekende route: aanvankelijk per fiets naar Zeeland en vandaar per gevorderde bussen en één vrachtwagen, via België door Frankrijk naar Brest, waar we in de avonduren van 10 juni 1940 op een wat gammele schuit gingen en de daarop volgende nacht overstaken naar Engeland, waar we de andere morgen allervriendelijkst werden ontvangen!”

Opvallend in dit artikel is dat hij het feit dat hij dienst nam in het Franse vreemdelingenlegioen niet vermeldde.
Een lastig onderwerp maar even vermijden? 
Want als Hubert Mouwen eind 1939 of begin 1940 daadwerkelijk dienst heeft genomen in het Franse Vreemdelingenlegioen zou hij daarna formeel staatloos zijn en toch is hij kort daarna zelfs officier bij de Nederlandse Troepen in Engeland. 

Een voorlopige reconstructie

Jeugd 

Hubert François Johannes Mouwen werd op vrijdag 22 maart 1912 in Breda geboren als zoon van François Cornelis Henricus Maria Mouwen en Wilhelmina Louise Johanna Sophia Rogier [4].
De aangifte vond plaats op maandag 25 maart 1912, maar niet door de vader want die bevond zich op dat moment in Parijs. 
François Mouwen en Wilhelmina Rogier waren op 10 oktober 1904 in Breda getrouwd.
De vader van moeders kant was Kapitein bij de Infanterie. De vader van Francois Mouwen was fabrikant. 
Vader Francois Mouwen zou hetzelfde beroep uit gaan oefenen.

1924 Verhuizing naar Frankrijk

Op 6 november 1924 verhuisde het gezin Mouwen naar Tours in Frankrijk.

Vreemdelingenlegioen 

Hubert Mouwen nam ergens in de periode tussen 1 september 1939 en 25 juni 1940 dienst in het Franse Vreemdelingenlegioen, als oorlogsvrijwilliger voor de duur van de oorlog
Zijn naam komt voor op de rekruteringslijsten van de engagés volontaires étrangers [4].

Hij nam bij het rekruteringsbureau in Tours dienst onder een dubbele achternaam, namelijk die van zijn vader en die van zijn moeder.
Hij werd ingedeeld bij het Depot van de Régiment de Marche des Voluntaires Etrangers’.
Of Hubert Mouwen daadwerkelijk aan het front in actie is gekomen is op dit moment niet bekend.

Ontsnapt 

Wat wel zeker is, is dat Hubert Mouwen ergens in Juni 1940 er in slaagde in Engeland te komen, of dat via de Franse havenstad Brest was gegaan of via Spanje en Portugal was langere tijd onduidelijk.

1942 Brief aan Minister van Defensie

In deze brief aan de Minister van Defensie, waarschijnlijk uit begin 1942 beschrijft Hubert Mouwen in het kort wat er in 1940 gebeurde. Dat hij dienst nam in het Vreemdelingenlegioen nam hij daarin op en ook dat hij via Spanje en Portugal naar Engeland was gekomen.

Aan Zijne Excellentie den Minister van Defensie door tussenkomst van Zijne Excellentie den Minister van Koloniën.

Geeft met verschuldigde eerbied te kennen, Mouwen, Hubert Francois Johannes, geboren den 22 sten Maart 1912 te Breda, tijdelijk kapitein der Schutterijen in Suriname,

– dat hij bij den inval van Nederland op 10 Mei 1940 werkzaam was op de Handelsafdeeling van de Nederlandsche Legatie te Parijs en zich op dezen dag gemeld heeft als vrijwilliger bij kapitein de Ruyter van Steveninck,

– dat de Gezant hem echter te kennen heeft gegeven, dat hij op zijn post moest blijven,

– dat, toen de Legatie Parijs verliet, hij daadwerkelijk aan den strijd wenschte deel te nemen en op 14 Juni 1940 te Tours getekend heeft voor het vreemdelingenlegioen voor den duur van den oorlog,

– dat hij ingelijfd werd in het “Régiment de Marche des Volontaires Etrangers” en eind Augustus 1940 gedemobiliseerd werd,

– dat hij, om den strijd voort te zetten, in September 1940 op eigen risico uit Frankrijk via Spanje en Portugal naar Engeland is vertrokken en zich bij aankomst aldaar (December 1940) bij de Nederlandsche Militaire Autoriteiten te Londen vrijwillig heeft opgegeven voor dienstname in het Nederlandsche leger,

– dat hij op 3 Januari 1941 bij de Koninklijke Nederlandsche Brigade “Prinses Irene” werd ingelijfd,

– dat, toen vrijwilligers voor een oorlogstaak overzee gevraagd werden, hij zich onmiddellijk heeft opgegeven,

– dat hij op 14 Oktober 1941 met het 2de Detachement Overzee naar Surinane is gezonden en op 20 November 1941 te Paramaribo 1s aangekomen […]

Onderscheiding

Van de Franse regering kreeg Hubert Mouwen een onderscheiding toegekend het “Croix de Chevalier de l’Etoilr Noire”.
Eind 1945 kwam hierover een vraag binnen bij het DvO.

Op het DvO BO indexkaartje over deze casus werd geschreven:

MOUWEN, H.F.J. Tijd. res. Kapt.
van B.Z. aanvraag agrement voor Franse ondersch. exh. 5-11-’45 324
Dezerzijds geen bezwaar, tevens wordt gevraagd welke ondersch. r.a. 21-11-’45 K44
De gevr. ondersch. is “Croix de Chevalier de l’Etoile Noire” exh 23-3-’46 1482 Geh.
Kennisgeving r.a. 14-3-’46 X45

Info

Bronnen