Roll, Bob

Biografie

Maart 1943, Melsbroek, België de ‘Blasting Bastard’

Van 17 augustus 1943 tot 2 mei 1945 voerde het No.320 Dutch Squadron Royal Air Force offensieve operaties uit boven West-Europa.
In Maart 1943 poseerde een vierkoppige bemanning van deze eenheid voor hun North American B-25J Mitchell middelzware bommenwerper met registratienummer KJ596/Z op vliegbasis Melsbroek.
Van links naar rechts: reserve sergeant-vlieger A.H. van Strieland, (onderzeeboot) waarnemer T.A.K. de Roo, korporaal-boordschutter B. Roll en korporaal-boordschutter A.M.E. Thomann.

Van deze mannen had de korporaal-boordschutter Bob Roll een zeer opmerkelijke voorgeschiedenis.
Hij was en Engelandvaarder en één van de slechts vier voormalige Legionairs die tijdens de Tweede Wereldoorlog diende bij Luchtstrijdkrachten.
De anderen waren Theodorus Ut, Maup Leuw, en Wilhelm Schwarz, deze laatste trouwens ook Engelandvaarder.
Ut en Leeuw dienden al voor de Tweede Wereldoorlog in het Franse Vreemdelingenlegioen.
Ut en Leuw kwamen net als Roll als boordschutter bij het 320 Squadron terecht.
Schwarz kreeg een opleiding tot waarnemer.

Vliegerkruis

Ik had hier nog aan toe willen voegen, dat wat Bob Roll uniek maakte was dat hij op 26 juli 1945 onderscheiden werd met het Vliegerkruis Koninklijk besluit: 16 Registernummer: 409.
Maar ik zocht het voor de zekerheid op in de Database Dapperheidsonderscheidingen, waaruit bleek dat ook
Ut, op 12 mei 1945 KB No 12 Rnr 372
en
Leuw, zelfde datum en KB, als Roll met Rnr 408
het vliegerskruis hadden gekregen.

Alle drie met dezelfde mutatie:

West-Europa – in oorlogsvluchten blijk gegeven van moed, bekwaamheid, volharding en plichtsbetrachting

Dus wel heel bijzonder maar niet uniek.
Of toch uniek, want alles bij elkaar, Engelandvaarder, Legionair, dienende bij de Luchtstrijdkrachten en onderscheiden met het Vliegerkruis maakt hem wel uniek in dit opzicht.

Eveneens onderscheiden met het vliegersruis waren de andere leden van Bob Roll zijn bemanning:
A.H. van Strieland: 12-05-1945 KB No 12 Rnr 375
T.A.K. de Roo : 12-05-1945 KB No 12 Rnr 366
A.M.E. Thomann : 26-07-1945 KB No 16 Rnr 410 (tevens Engelandvaarder )

Jeugd

Bob Roll werd geboren op 18 april 1923 te Moeara-Enim Nederlands Indie, Sumatra, als zoon van Pieter Machiel Roll en Janette Eliodora Filet.
Zijn vader was werkzaam bij de B.P.M.
Bob Roll studeerde aan de Zeevaartschool te Groningen en vatte met zijn studiegenoot P.J.M. van Emmerik het plan op om naar Engeland te gaan. Ze hadden echter geen contact met enige organisatie en besloten het tenslotte er zo maar op te wagen.
Zij vertrokken op 15 januari 1942 per trein naar Eindhoven en liepen van hier ‘s avonds via Valkenswaard over de Belgische grens naar Achel; aldaar sliepen ze bij een mijnwerker, wisselden de volgende dag hun geld en reisden per trein naar Mons. Na 2 dagen aldaar in een hotel onder hun eigen naam gelogeerd te hebben, namen zij de trein naar Parijs en hadden geluk bij de controle op de grens. Van Parijs namen zij de trein naar Dijon, waar zij op het station overnachtten en de volgende dag reisden zij per trein via Dole naar Chatelet, alwaar zij door iemand die zij toevallig ontmoet hadden, de volgende morgen over de demarcatielijn werden
gebracht.

Vichy-Frankrijk

Na twee dagen van omzwerven arriveerden zij de Nederlandse autoriteiten te Vichy, waar hen gezegd werd dat zij beter in Nederland hadden kunnen blijven en dat er hoegenaamd niets voor hen gedaan kon worden. De jongelui reisden toen per trein via Lyon naar Toulouse en vandaar naar Bourg met de bedoeling de Pyreneeen over te steken. Bij Bourg werden zij in de trein gearresteerd en voor de keuze gesteld:
Duitsland of de Franse marine.

Franse Vreemdelingenlegioen

Zij kozen het laatste en werden naar Marseille gezonden, alwaar hen bleek dat zij voor het Vreemdelingenlegioen moesten tekenen, wat zij deden. Dit was omstreeks Februari 1942.
Zij bleven ongeveer 3 weken in Marseille en bezochten daar ook de Nederlandse autoriteiten, die ook niets konden doen en hen idioten vonden omdat zij Nederland hadden verlaten. De jongelui deserteerden, maar Bob Roll werd na een dag gearresteerd.

Noord-Afrika

Hij werd naar Oran in Noord-Afrika getransporteerd en vandaar na 3 dagen naar Sidi Bel Abbes waar hij 2 maanden bleef en daarna naar Saida gestuurd te worden.
Na 5 maanden ging hij naar Sidi Bel Abbes terug (September 1942).
In November 1942 kwamen de Amerikanen.
Hij ingedeeld bij een eenheid die deelnam aan de veldtocht in Tunesië en kwam begin December aan het Fron t bij Pont du Faz.
Deze maakte hij mee tot maart 1943, toen hij bij Siliana deserteerde en zich te Le Kef bij de Engelse politie meldde.

Britse strijdkrachten

Hij kwam toen in het Engelse leger bij het “Special Detachement (Parachutisten) en was aan het front tot het einde van de campagne in Noord-Afrika.
Hij kreeg toen verlof om naar Algier te gaan en stelde een aanvraag naar
naar het Nederlandse leger te worden overgeplaatst. Dit werd toegestaan en hij werd naar Gibraltar gezonden, waar zijn schip drie weken stil lag, om daarna op 24 juli 1943 in Liverpool aan te komen.

Op 10 augustus 1943 verklaarde hij aan Oreste Pinto die het verhoor afnam het liefst weer bij de parachutisten te willen dienen.

Nederlandschap verloren

Een andere Engelandvaarder, Eddy Jonker, had Bob Roll nog gezien voordat hij naar het verhoor van de PBD ging, later vertelde deze dat hij naar Eaton Square gebracht werd om door Oreste Pinto verhoord te worden. Daar trof hij ook Bob Roll aan, die ondertussen in het Vreemdelingenlegioen had gezeten. Nu bleek dat hij daardoor zijn Nederlanderschap verloren was.

Verzoekschrift Koningin

Voor wat betreft het terugkrijgen van zijn Nederlanderschap deed Bob Roll iets bijzonders.
Hij schreef een verzoekschrift aan de Koningin om toestemming tot treden in vreemde krijgsdienst met terugwerkende kracht (r.a. 9-9-43/10)

Of hij hier toestemming toe gekregen heeft en als zodanig zijn Nederlanderschap niet verloor moet nog verder onderzocht worden.

Nederlandse Marine

Bob Roll kwam in werkelijke dienst op 19 augustus 1943 en werd op 28 augustus 1943 ingedeeld bij de Marine (bestemd voor de M.L.D.).

Info

Bronnen