HET GRAF DER GEHEIMEN
HET VREEMDENLEGIOEN EN DE FILM
Het Vreemdenlegioen rukt uit…! Onder de hete stralen der Afrikaanse zon marcheren de mannen voort: compagnie na compagnie, bataljon na bataljon, regiment na regiment… één regelmatige deining van gebronsde koppen als munten afgestempeld met denzelfden beeldenaar der geslotenheid. Maar in al die hoofden leeft een geheim het geheim van een bewogen verleden, waarmee voorgoed is afgerekend. Uit alle oorden der wereld samengestroomd, zijn deze mannen naar de Noordrand der Sahara gekomen om er het mysterie van hun bestaan te begraven en bij te zetten in dat grote Graf der Geheimen: het Vreemdenlegioen.
De misdadiger-uit-hartstocht marcheert naast den wisselvervalser de duellant naast den tuchthuisboef de baron naast den apache. Er vallen ruwe grappen, verwensingen, boze verwijten, misschien een enkel zachter woord… maar al deze monden sluiten zich onverbiddelijk over datgene wat achter hen ligt. Het Vreemdenlegioen rukt uit en het fantoom van duizend geheimen marcheert mee…
Zolang de film haar krachtigste kost vindt in de romantiek der krasse tegenstellingen in de schokkende avonturen van verscheurde levens in de bekoring van het Geheim… zolang zal het Vreemdenlegioen een harer dankbaarste onderwerpen blijven. Alles wat haar gelegenheid geeft haar buitengewone middelen te tonen, wordt hier geboden: de schildering van vreemde, exotische streken de rijkdom der typering de roes van actie en beweging de spanning van het avontuur de botsing der primitieve hartstochten en instincten de tragedie van de onbekende dood op het slagveld. Geen wonder dan ook, dat het lot van den Legionnair reeds van oudsher tot object werd gekozen voor vele films in de zwijgende, zowel als in de geluidsperiode.
Sternberg’s „Marokko”,
Feyder’s „Le grand jeu”,
Duvivier’s “La Bandéra”…
zij speelden alle aan Afrika’s Noordkust.
En nu komt een nieuwe Legioen-film onze aandacht vragen: „Onder twee vlaggen” van Frank Lloyd, naar de roman van Ouïda. Opnieuw worden wij meegevoerd naar de barakken en tenten, waar de Franse vlag het Graf der Geheimen dekt.
Wat heeft de film met dit fascinerende onderwerp gedaan?
Welke visie bracht zij tot uiting?
Welke middelen gebruikte zij ?
Ziedaar enkele vragen die wij Zondag a.s. willen behandelen.
L. J. JORDAAN.
2 scènes uit „Onder twee vlaggen”.
Scène uit „LA BANDÉRA”.
Het Vreemdenlegioen in „Le grand jeu”.
[ Radiobode; officieel orgaan van de Algemeene Vereeniging Radio-Omroep, jrg 9, 1936, no. 37, 11-09-1936 ]
Historische Context en analyse
Het artikel “Het Graf der Geheimen” uit de Radiobode van 1936 is een voorbeeld van hoe het Franse Vreemdelingenlegioen in de jaren ’30 werd verbeeld in populaire media.
Het artikel verscheen in 1936, een periode waarin het Franse Vreemdelingenlegioen al een mythische status had verworven. De legioenfilms die worden genoemd — zoals Marokko (1930), Le Grand Jeu (1934) en La Bandéra (1935) — waren populaire producties die inspeelden op het publiek verlangen naar avontuur, exotisme en mysterie. Tegelijkertijd was Europa in de ban van politieke spanningen, economische onzekerheid en opkomend fascisme. Het Legioen bood voor velen een ontsnappingsroute — letterlijk en figuurlijk — uit persoonlijke of maatschappelijke crises.
Het artikel is doordrenkt van romantische beeldspraak:
Het Legioen wordt omschreven als “het Graf der Geheimen”, een poëtische metafoor voor het begraven van persoonlijke verleden.
Legionairs zijn “gebronsde koppen als munten afgestempeld met denzelfden beeldenaar der geslotenheid” — een suggestie van uniformiteit en mysterie.
De opsomming van types, “de misdadiger-uit-hartstocht”, “de baron naast den apache”, versterkt het idee van een bonte, tragische verzameling mensen die hun verleden willen vergeten.
De tekst prijst het Vreemdelingenlegioen als een ideaal filmisch onderwerp:
“De spanning van het avontuur”, “de tragedie van de onbekende dood”, “de botsing der primitieve hartstochten” — allemaal elementen die de filmindustrie gretig omarmt.
De films worden niet kritisch besproken, maar eerder als bewijs van de aantrekkingskracht van het Legioen.
Objectief, Kritisch of Propagandistisch?
Hoewel het artikel geen expliciete propaganda is, neigt het sterk naar een positieve, bijna verheerlijkende voorstelling van het Vreemdelingenlegioen. Het is:
Niet objectief: Er is geen kritische reflectie op de harde realiteit van het legioen, zoals de zware discipline, het geweld, of de politieke context van koloniale oorlogen.
Geen directe propaganda: Het artikel is eerder een culturele lofzang dan een wervingspamflet.
Wel promotioneel van het legioenbeeld: Door het Legioen te koppelen aan romantiek, avontuur en filmische allure, draagt het bij aan een mythisch imago dat het Legioen aantrekkelijk maakt voor het publiek.
Conclusie
Het artikel “Het Graf der Geheimen” is een literaire en filmische ode aan het Vreemdelingenlegioen. Het artikel past binnen een bredere culturele traditie waarin het Legioen werd voorgesteld als een toevluchtsoord voor gebroken zielen en een decor voor heroïsche verhalen. Historisch gezien is het een voorbeeld van hoe media en film in de jaren ’30 bijdroegen aan de mystificatie van koloniale militaire eenheden — niet als objectieve verslaggeving, maar als romantisch spektakel.