In 1959 kreeg de, destijds, bekende Nederlandse fotograaf en journalist Sem Presser van het Franse Ministerie van Defensie toestemming een reportage te maken over het Franse Vreemdelingenlegioen.
De inspecteur-generaal van het Legioen zou tegen hem gezegd hebben:
“Monsieur Presser, er wordt veel onzin over het Legioen verteld en er wordt veel gelogen. Ik hoop dat u uw lezers zult vertellen wat u zelf gezien hebt. Hoe u dat doet, gaat mij niet aan. Ik kan u slechts zeggen dat u kunt gaan waarheen u wilt, dat u alles van het Vreemdelingenlegioen kunt zien.”
De haast intieme fotoreportage die Presser, in de daaropvolgende 5 weken, maakte laat zien dat dit geen loze belofte was.
De negatieven van deze reportage zijn bewaard gebleven en worden momenteel beheerd door het Maria Austria Instituut, waar ik de kans kreeg deze in detail te bestuderen.
Op een van deze foto’s is een groep invalide legionairs te zien die samen met een jong stelletje in Sidi Bel Abbes, een muur bekijken vol met marmeren platen. In het marmer zijn gebeiteld de namen van de op het slagveld gesneuvelde officieren van het Legioen. Dankzij de hoge kwaliteit van het negatief zijn de namen goed te lezen. Ongemerkt had Presser ook de naam gefotografeerd van de enige officier van Nederlandse herkomst die hierop voorkomt, Johannes Coert.
Johannes Coert werd in Gorssel geboren op 25 November 1909 als zoon van een kunstschilder en later museumdirecteur.
Op 21 jarige leeftijd trad hij toe tot het Franse Vreemdelingen Legioen.
Van eenvoudig legionair klom hij op tot onderofficier. Hij diende in het 1er Régiment Etranger de Cavalerie. Met deze eenheid nam hij deel aan de campagnes tegen de Berbers in de Anti Atlas, Marokko begin jaren ’30 van de vorige eeuw.
Hij scheen een goed zwemmer en schutter te zijn geweest.
Als Onderofficier droeg hij op zijn uniform het embleem van de Franse reddingsbrigade en een militaire “prix de tir” of “Insigne de Tireur d’Elite”.
Bij één van de gevechten in Marokko kreeg hij een hoofdwond. Trots op dit wapenfeit liet hij een portretfoto maken inclusief bandage, waarop hij ook een grote baard draagt, het kenmerk van de veteraan die lang in afgelegen gebieden heeft gediend.
Op 1 Mei 1936 ontving hij op basis van het Decret du 20 avril 1935, de Medaille Coloniale avec agrafe Sahara en op 19 Februari 1937 op basis van het Decret du 27 Juin 1936, de agrafe Maroc voor diezelfde medaille.
Op 8 Maart 1937 trad hij in het huwelijk met Digna Lodder.
Om het hem mogelijk te maken officier te worden nam hij op 17 April 1938 de Franse Nationaliteit aan.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog, eind 1942 maakte hij deel uit van de Groupe Autonome du Régiment Etranger de Cavalerie en bekleedde de rang van Sous-lieutenant.
Begin Januari 1943 voerde zijn eenheid in Tunesië bij Foum Es Gouafel een huzarenstuk uit. Johannes Coert kreeg voor zijn bijdrage het Croix de Guerre toegekend.
Enige dagen later op 22 Januari 1943 sneuvelde Johannes Coert bij de gevechten om Bit El Arbi in Tunesië.
Voor zijn bijdrage in deze gevechten werd Johannes Coert posthum onderscheiden met het Legion d’Honneur.
Een klein deel van deze geschiedenis kwam ik te weten via een website van verre familie van Coert woonachtig in Amerika. Deze lieten mij weten dat er nog een verre neef in Rotterdam woonde die wellicht meer wist.
“Ja ik heb nog wel een doos met wat spulletjes van hem” vertelde de neef mij aan de telefoon, die mocht ik wel inzien. In zijn flat in Rotterdam, haalde de neef de doos, een schoenendoos, van de kast, met daarin bijna alle documenten en souvenirs van Johannes Coert uit zijn tijd in het Legioen.
Ze waren al die decennia zorgvuldig bewaard gebleven door zijn weduwe en omdat ze geen kinderen hadden na haar overlijden bij de neef terecht gekomen.
Ik scande deze hele unieke collectie in en onderzocht de geschiedenis van Johannes Coert, met hulp van de neef, daarna nog verder.
Later, bij een tocht, op de mountainbike, door Tunesië bezocht ik de plaats waar Johannes Coert gesneuveld was en zijn graf waarop ik mede namens zijn neef bloemen gelegd heb.
Vele jaren later kreeg ik in Haarlem een brief van een notaris uit Rotterdam. Ik kon het eerst niet plaatsen, toen las ik dat ik geërfd had een “schoenendoos betreffende spullen van het Vreemdelingenlegioen”.