[Illustratie]
Op 10 oktober 2025 verscheen er op diverse media het volgende bericht:
Ruim tachtig jaar na de ramp met het Nederlandse schip “Van Imhoff” heeft het kabinet excuses aangeboden voor het uitblijven van deugdelijke reddingspogingen en de lange periode van stilzwijgen nadien.
Bij een bombardement op het schip op 19 januari 1942 kwamen 411 van de bijna vijfhonderd geïnterneerde Duitse en Oostenrijkse burgers om het leven, nadat de Nederlandse bemanning en het bewakingsdetachement zichzelf in veiligheid hadden gebracht.
De excuses volgen op een uitgebreid historisch onderzoek door het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH). Het instituut onderzocht in opdracht van de ministeries van Defensie en Binnenlandse Zaken de toedracht van de ramp, de rol van de Nederlandse autoriteiten en de nasleep voor de nabestaanden. De presentatie van het onderzoeksrapport en een bijbehorend boek werd ook bijgewoond door de Duitse en Oostenrijkse ambassadeurs. Minister van Defensie Brekelmans zei tijdens de bijeenkomst onder meer:
“Honderden mannen werden aan hun lot overgelaten. En dat had nooit mogen gebeuren. Deze excuses klinken vandaag in uw aanwezigheid. En zij worden tegelijk ook vastgelegd in de brief die het kabinet aan de Tweede Kamer stuurt, zodat ze voor iedereen openbaar zijn.
Ik besef heel goed dat deze woorden het verdriet niet wegnemen. Maar ik hoop dat ze, samen met dit boek, bijdragen aan erkenning, afsluiting en misschien ook aan innerlijke rust.
Inmiddels is ook een brief naar de Tweede Kamer gestuurd, waarin de excuses officieel zijn vastgelegd zodat ze, aldus Brekelmans, “voor iedereen openbaar zijn”.
Historiek
Friedrich August Albert Rettig (1881–1942)
Een van deze 411 slachtoffer was Friedrich Rettig, een veteraan met een bewogen militaire loopbaan.
Friedrich August Albert Rettig werd geboren op 24 februari 1881 in Staaken, Duitsland.
Hij diende achtereenvolgens in het Franse Vreemdelingenlegioen, het Duitse leger en vanaf 1910 in het Nederlandse koloniale leger in Nederlands-Indië.
Gedurende meer dan twintig jaar vervulde hij diverse functies, waaronder fuselier en infanterist eerste klas.
Tijdens zijn dienst in het Franse Vreemdelingenlegioen had hij de Franse Médaille Coloniale met de gespen “Sahara” en “Algérie” ontvangen.
Het was in krantenberichten uit begin 1911 dat ik de naam van F. Rettig voor het eerst tegen kwam bij een onderzoek, naar KNIL militairen die toestemming kregen Franse onderscheidingen te dragen, .
Als soldaat bestemd voor de Indische dienst was hem vergunning verleend:
“tot het dragen van de hem vanwege de Fransche Republiek geschonken Fransche Koloniale Medaille met de gespen “Sahara” en Algérie””
Na zijn eervol ontslag uit het KNIL in 1931 vestigde hij zich in Buitenzorg (nu Bogor, Indonesië).
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij, net als honderden andere Duitse burgers in Nederlands-Indië, geïnterneerd en op 18 januari 1942 aan boord gebracht van het ss Van Imhoff voor transport naar Brits-Indië.
Op 19 januari 1942 werd het schip bij Sumatra getorpedeerd door een Japans vliegtuig. Terwijl de Nederlandse bemanning zichzelf in veiligheid bracht, werden de Duitse gevangenen aan hun lot overgelaten, waaronder Friedrich Rettig, toen 60 jaar oud.
Zijn naam leeft voort als slachtoffer van een van de meest tragische en controversiële scheepsrampen uit de Nederlandse koloniale geschiedenis.