Inleiding
In Oktober 2021 plaatste ik een post waarin ik schreef dat het gelukt was een Nederlander, die in de Eerste Wereldoorlog dienst had genomen in het Franse Vreemdelingenlegioen, te identificeren.
Zijn naam was ik voor het eerst tegengekomen in dit krantenartikel “Van Hollanders die voor Frankrijk vechten” van 9 januari 1916.
Daarin schreef een oud-legionair enthousiast over een wat oudere uit Amsterdam afkomstige man uit zijn eenheid in het Franse Vreemdelingenlegioen. Deze deed daar dienst als “militairen kleermaker”.
Niet te vergeten ook onze militairen kleermaker. Een kerel was dat die Smeekens!
Hij kwam uit Amsterdam en had zijn pensioen voor meer dan 12 jaren dienst in Nederlands-Indië.
Tot voor het uitbreken van den oorlog was hij in dienst bij de firma Ed. Troe te Amsterdam, maar toen de eerste schoten gevallen waren is hij naar Frankrijk getrokken en heeft daar als vrijwilliger dienst genomen.
Thans is Smeekens, die reeds 47 jaar telt, overgegaan bij het Belgische leger.
Maar met de gegevens uit dit krantenartikel was het in eerste instantie niet gelukt de man te identificeren.
De bedelende oud-legionnaire
Dit lukte wel, althans dat dacht ik in November 2021, toen ik onderzoek deed naar aanleiding van krantenartikelen uit 1925 over een bedelende oud-legionnair
Op 23 september 1925, berichtten hierover o.a. twee Limburgse dagbladen, het “Limburgsch dagblad” en de “Limburger koerier”. Alleen de initialen van de man werden genoemd: De 57-jarige kleermaker Ch. J. J. S.
Verder werd er geschreven:
Bekl., [Beklaagde] die 12 jaar in Indië gediend heeft, daarna 15 jaar bij het Fransche Vreemdelingenlegioen en gedurende den oorlog nog 3 jaar in het Belgische leger, had zich om ondersteuning aangemeld bij de Marechaussees.
In berichtgeving over de rechtzaak tegen hem in het “Nieuwsblad van het Noorden” op 24-09-1925 en “De courant” van 25-09-1925 werd zijn geboorteplaats genoemd: Harderwijk.
Gezocht werd naar naar S of Sm, Chr. J. J. in 1867 of 1868 in Harderwijk geboren.
Uiteindelijk werd aangenomen dat het bij de bedelende oud-legionnaire S., Chr. J. J. ging om:
Smekens, Charles Jacobus Joseph, geboren op 21 juli 1868 in Harderwijk.
Dit paste dan weer goed bij de “Smeekens” genoemde “militairen kleermaker”.
Belgische leger 1914-1918
Charles Smekens had inderdaad zoals genoemd in het krantenartikel uit 1916 gediend bij het Belgische leger. Dat bleek uit deze registratie in de database van Belgische Militairen.
| SMEKENS | Charles J. J. | 21/07/1868 | Harderwyck | Ligne | Dossiers Troep | 103.60530 | 6319403 |
KNIL
Het zoeken naar KNIL-militairen in het Nationaal Archief die in Nederland waren aangenomen in de periode 1817 -1949 was inmiddels ook een stuk eenvoudig geworden.
Zoeken in de index Oost-Indië – Suppletiefolio’s leverde het volgende resultaat op:
Suppletiefolios (1)
Achternaam: Smekens,
Tussenvoegsels: [-],
Voornamen: Jacobus Charles Joseph,
Stamboeknummer: 2363.
Alle personalia in de stamboek klopten; geboortedatum en geboorteplaats, dus dit moest wel onze man zijn.
Het enige wat niet helemaal klopte was de volgorde van zijn voornamen, “detail” dacht ik.
De Webpage
December 2024 besloot ik de Webpage over Smekens, Charles waar ik in 2022 aan begonnen eens af te maken en online te zetten. Ik liep alle gegevens nog eens na en omdat ik de KNIL registratie het meeste vertrouwde schreef ik in de sectie Jeugd:
Jacobus Charles Joseph Smekens, werd geboren op 21 juli 1868 in Tonsel
[een buurtschap bij Harderwijk ]
als zoon van Carolus Antonius Smekens en Cornelia Elisabeth van Ooijen.
Zijn vader was gepensioneerd beroepsmilitair.
Zijn ouder waren op 16 mei 1866 te Harderwijk getrouwd.
Tweelingbroers
Ik ging nog eens door het geboorteregister.
Opvallend was dat er op die datum twee inschrijvingen waren:
No 103 Jacobus Charles Joseph Smekens (namiddags half vier)
No 104 Charles Jacobus Joseph Smekens (‘s avond om zeven uren)
Een tweeling dus.
Deze uitdaging was ik bij mijn onderzoek tot nu toe nog niet tegen gekomen.
Het was dus van crucial belang alert te zijn op de volgorde van de voornamen om een eventuele verwisseling van de tweelingbroers te voorkomen.
Maar wie was er nu in het Vreemdelingenlegioen geweest?
Alles wees op Charles J.J. omdat die voorkwam:
in het register van het Belgische leger en
de volgorde van zijn initialen ook overeenkwamen met die uit de krantenberichten over de “bedelende oud-legionnaire”.
Een gezin van KNIL Militairen
Broeder vermist
Wat me een paar jaar eerder bij de gegevens in het KNIL stamboek van Jacobus C. J. Smekens was opgevallen was volgende notitie.
In deze fase van het onderzoek moest ik aan zijn tweelingbroer denken.
Maar het bleek hier om een andere broer te gaan, Frederikus Hendrikus Smekens.
Om het overzicht te houden ging ik op zoek naar de samenstelling van het gezin van Vader Carolus Antonius Smekens. Deze werd gevonden in genealogieonline
Daarop besloot ik nog eens op de achternaam Smekens te zoeken in de index Oost-Indië – Suppletiefolio’s .
Daaruit bleek dat 4 van de 5 zonen dienst genomen hadden bij het KNIL en vader Carolus (Charles) Smekens zelf ook oud KNIL militair was.
Gezin van Carolus Antonius Smekens getrouwd met Cornelia Elizabeth van Oijen.
Hermanus Johannes Smekens 1862-1918 KNIL
Jannette Cornelia Allegonda Smekens 1866-?
Charles Jacobus Joseph Smekens 1868-?
Jacobus Charles Joseph Smekens 1868-? KNIL
Frederikus Hendrikus Smekens 1870-1891 KNIL (vermoedelijk in 1891 verdronken)
Louisa Johanna Cornelia Smekens 1872-?
Leopold Jan Charles Smekens 1873-1949 Ridder MWO 4e klasse KNIL
RMWO
De militaire loopbanen van de broers varieerden nogal, de jongste zoon Leopold Jan Charles Smekens werd Ridder in de Militaire Willemsorde en eerder genoemde Jacobus C. J. Smekens werd oneervol ontslagen.
De enige die niet gevonden werd in de “Oost-Indië – Suppletiefolio’s” was Charles J. J. Smekens.
1888 Rechtbank Amsterdam
Wat wel gevonden werd was in een registratie van de rechtbank voor Amsterdam een 19 jarige gedaagde met een vrijwijl identieke naam, alleen Joseph werd geschreven als Josephus.
Charles Jacobus Josephus Smekens
Vonnisnummer: 47
Rechtbank: Amsterdam
Jaar: 1888
Voornaam: Charles Jacobus Josephus
Achternaam: Smekens
Leeftijd: 19
Rol: Gedaagde
Toegangsnummer: 198 Arrondissementsrechtbank Amsterdam
Inventarisnummer: 140
In Harderwijk komen we bij het gezin van “Weijer, van de Hendrikus Jacobus” borstelmaker van beroep in Harderwijk een registratie tegen van “Smekens Charles Jacobus Josephus”, niet verwant, 23-07-1868 Harderwijk, o rk. 11-12-1888 afkomstig uit Nijkerk en vertrokken naar Arnhem, Ambtshalve afgeschreven 23-01-1900.
Verdere registraties van voor 1925 kon ik niet vinden.
1925 – 1927 Kesslerstichting Den Haag
Op 4 mei 1925 werd Charles J.J. Smekens ingeschreven als inwoner van Den Haag.
Hij was afkomstig uit Parijs. Zijn adres was De la Reykade 207 Kesslerstichting.
Dit was een “Tehuis voor Onbehuisden”
Op 21 maart 1923 werd op De La Reyweg een speciaal gebouw voor de opvang van thuislozen geopend. In het huis was veel ruimte, er werd een slaapzaal voor 75 mannen ingericht. De thuislozen konden nu ook langer dan drie nachten blijven. Bij binnenkomst in het gebouw aan de De La Reyweg kregen ze de keuze tussen opname in het tehuis voor een langere periode tegen een geringe vergoeding of een verblijf in het passantenverblijf voor maximaal veertien achtereenvolgende nachten.
Charles J.J. Smekens bleef hier tot 3 september 1927 aangegeven werd dat hij naar Antwerpen was vertrokken.
Het incident van de Bedelarij, september – oktober 1925, vond plaats aan het begin van registratie in Den Haag.
Jacobus Charles Joseph Smekens
Nederlandse krijgsdienst
Jacobus Charles Joseph Smekens nam op 6 maart 1888, 19 jaar oud, vrijwillig voor 6 jaar dienst als kanonnier bij het 2e Regiment Vesting Artillerie.
KNIL
Al snel daarna op 26 mei 1888 werd hij overgenomen als soldaat met een vrijwillige verbintenis door 6 jaren bij de koloniale troepen.
Bij het 2e Regiment Vesting Artillerie den 6o Maart 1888 vrijwillig geëngageerd als kanonnier voor 6 jaar met f 60- premie.
Den 26o Mei 1888 overgenomen als soldaat van het 2o Regiment Vesting artillerie met eene op den 3 tevoren aangegane vrijwillige verbintenis door 6 jaren bij de koloniale troepen, ingaande met den van inschepig naar de Overzeesche bezittingen met f 300- gratificatie, onder terug betaling van de vroeger genoten premie ad. f 60-
Krijgsraad
Op 27 mei 1897 moest Charles Smekens voor de krijgsraad in Weltevreden verschijnen.
Omtrendt de uit het militair hospitaal te Semarang ontvluchte gevangenen, waarvan wij gisteren in ons blad melding maakten, kan nog volgens de Loc. worden medegedeeld, dat hun namen zijn:
J. E. J. Smekens,
V. E. Postma en
J. De Jong.
Het is niet onwaarschijnlijk, zegt dat blad, dat zij zich schuil houden in een der talrijke te Semarang bestaande clandestiene dobbelhuizen, waarvan de houders nagenoeg allen gewezen veroordeelden zijn, en bij wie zij gemakkelijk geldelijke ondersteuning kunnen ontvangen om zich van deze plaats te verwijderen.
Bataviaasch nieuwsblad 29-10-1898
Twee in de centrale gevangenis te Semarang te huis behorende veroordeelden, wegens ziekte verpleegd worden in de blokzaal van het militair hospitaal, zijn ontvlucht.
Van zijn tweelingbroer Jacobus Charles Joseph Smekens weten we verder uit zijn Stamboek registratie dat hij in 1906 als behoeftige terugkeerde naar Nederland.
Op 22 april 1912 is een registratie van hem te vinden in Amsterdam. Hij was afkomstig uit Arnhem.
Op 1 mei 1919 werd hij ambtshalve in Amsterdam uitgeschreven als vertrokken naar België.
De laatste registratie van een adres binnen de gemeente Amsterdam dateerde van 21 april 1914.
Discussie
Op basis van alle tot nu toe beschikbare gegevens is het meest waarschijnlijk dat Charles J.J. Smekens diende in het Franse Vreemdelingenlegioen. Dit omdat zijn naam voorkomt in het register van het Belgische leger wat overeenkomt met de informatie van de oud-legionair in het artikel uit 1916.
Ook de volgorde van zijn initialen die overeenkomen met die uit de krantenberichten over de “bedelende oud-legionnaire”. Aangenomen wordt is dat deze afkomstig waren uit informatie versterkt door de rechtbank.
Waar echter gerede twijfel over bestaat is of Charles J.J. Smekens wel in dienst van het KNIL geweest is?
Dat roept dan wel vragen op over in hoeverre de rechtbank de verstrekte informatie op waarheid heeft onderzocht.
Mogelijk bediende de aan lager wal geraakte Charles J.J. Smekens zich van de verhalen of ervaringen over het KNIL van zijn broers om indruk te maken op anderen.
Hierdoor ontstaat ook twijfel over hoe lang hij in het Vreemdelingenlegioen gediend heeft.
Was hij een oorlogsvrijwilliger of diende hij bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog al meerdere jaren bij het Legioen.