Sterfte door ziekte in het Franse Vreemdelingenlegioen, Algerije 1836-1845

“In Afrika zijn zij het voorwerp geweest der verachting van den Fransen krijgsman, in wiens vermoeienissen en gevaren zij gedeeld hebben; doch neen, zij hebben meer dan in hun gevaren gedeeld, want hen heeft men steeds aan de spits gesteld, ter bestrijding van den Afrikaan; bij schaarste van verpleging, zijn hun wonden onverbonden gebleven; wanneer de leeflogt schraal aankwam, zijn zij de eersten geweest, die gebrek hebben geleden: zij hebben het dus veel erger gehad dan de Franse krijgslieden”

Zo werden de ervaringen van “den Duitscher, den Hollander, den Belg” die in het Franse Vreemdelingenlegioen in Algerije gediend hadden in het artikel de “TERUGKEER der MANSCHAPPEN van het LEGION ETRANGERE” in de Utrechtsche Provinciale en stads courant van 8 Mei 1840 beschreven.

Deze mannen keerden dan tenminste nog terug al werden ze volgens het krantenartikel niet met gejuich ontvangen. Veel Legionairs waren in Algerije gestorven en het merendeel zeer waarschijnlijk niet in het gevecht, ondanks dat ze vaak aan voorste front vochten, maar ten gevolg van infectieziekten.

Volgens Frederik Rijkels [1] hadden infectieziekten tot de eerste wereldoorlog veel invloed op het verloop van conflicten. Oorlogsgebieden , belegerde steden hadden veel last van besmettelijke ziekten, maar ook legerkampen waren microbiële broeinesten. Sterfte onderweg naar het slagveld bleef dan ook tot de eerste wereldoorlog de belangrijkste doodsoorzaak voor soldaten.

De Amerikaanse Historicus Douglas Porch heeft in zijn “The French Foreign Legion A Complete History” uit 1991 voor het eerst getallen gepubliceerd over hospitaal opname en sterfte door ziekte, zie Tabel 1.

JaarSterkteHospitaal%Overleden%
18367192844013419
18372095[-][-]28614
1838 (nov)274322181024
1839 (oct)2850427152569
1840 (oct)41501016241363
18412779639232047
1842 (nov) 1ere RE2436273121777
1843 (nov) 1ere RE2482347141566
1844 (nov) 1ere RE27642459[-][-]
1844 (sep) 2e RE2726294
(1482 koorts)
11[-][-]
1845 (sep) 1ere RE31292909[-][-]
1845 (nov) 2e RE3285261
(2046 koorts)
[-][-]
Tabel 1
Sterkte van het Vreemdelingenlegioen, opnames in het hospitaal, sterfgevallen

Over de gehele periode van 1836 tot en met 1845, kwam op zijn minst 10% van de manschappen in het hospitaal terecht en overleed bijna de helft van hen aldaar.
Sterfte door ziekte kwam ook bij andere Franse eenheden in Algerije voor maar het Legioen werd zwaarder getroffen, volgens Porch omdat het meestal de ongezondere garnizoensplaatsen kreeg toegewezen.
Zoals bijvoorbeeld Djidjelli, deze stad werd begin 1839 ingenomen en in mei 1839 werd er een garnizoen gestationeerd waaronder 683 man Infanterie van het 1er bataillon de la légion étrangère.

Djidjelli, Clemens Lamping

De uit Noord Duitsland afkomstige legionnaire Clemens Lamping schreef in zijn boek “Erinnerungen aus Algerien” ,dat de periode 1840-1842 behandeld, er als volgt over:

Alhoewel Dschigeli ongeveer op dezelfde breedtegraad ligt dan Algiers, is het er veel warmer en ongezonder. Door koorts was bijna de helft van het Garnisoen ongeschikt voor dienst, wat de dienst voor hen die wel gezond zijn, dubbel zo zwaar maakt.
De drukkende hitte heeft een bijzonder effect op alle nieuwkomers, wiens kracht hen iedere dag een beetje meer verlaat, en mannen voorheen sterk als leeuwen, kruipen vooruit met gele gezichten en stemmen als kinderen.
Iedere morgen voor het aanbreken van de dag worden zeven of acht lichamen in het geheim de stad uit gebracht.


Nederlandse legionnaires in Algerije overleden aan ziekte 1839 – 1851

Door de vergaande digitalisering van archieven worden nu steeds meer namen van Nederlandse mannen bekent die in het Vreemdelingenlegioen gediend hebben, met name ook door de toenemende belangstelling voor stamboomonderzoek. In tegenstelling tot wat nog vaak wordt aangenomen, melden de Franse Autoriteiten keurig het overlijden aan de gemeente waar de overleden Legionair geboren was. Snel ging dit echter niet, gemiddeld duurde het een jaar en vaak ook wel eens twee jaar, voordat het bericht van overlijden aankwam.

NaamVoornaamLeeftijdPlaatsRangEenheidDatum van OverlijdenPlaats van Overlijden
MiddelwijkJohannes21VlissingenFuselier27 februari 1839Djidjelli
LangCharles24VlissingenFuselier4Bat 1Cie21 oktober 1839Djidjelli
BeltzerAntoine, Samuel21-02-1817NijmegenFuselier1Bat 5Cie
6822
14 augustus 1840Algiers
KranWilhelmGendringenFuselier3Bat 5Cie6 november 1840Bougie
BeckersDieudonné Lambert30Fuselier4Bat 1Cie20 december 1840Mustapha
van LooBernard Jacob26IJzendijkeFuselier22 december 1840Bougie
BooneHenriElburgFuselier11 januari 1841Bougie
KuijpersArij24VlissingenVoltigeur3Bat16 maart 1841Djidjelli
DemingAntoineHerwen en AerdtGrenadier25 juli 1841Algiers
VinvletHenri28VlissingerFuselier15 februari 1845Mostaganem
LoeilJulien28KoewachtFuselier 628624 januari 1846Daïra
van EsAbraham22GoesFuselier6 mei 1846Oran
HoningsAdrianus15-04-1816SonGrenadier1RE 2Bat1 December 1846Orleanville
Jean Théodore NollenJean ThéodoreTielFuselier26 december 1846Oran
AndriesArmand Jean24MiddelburgFuselier5 januari 1847Oran
van der PolAntoineFuselier1RE 1Bat 3Cie19 januari 1847Oran
DerksenJosephAngerloFuselier1RE 3Bat 1Cie28 maart 1847Oran
SchuurmanJean Bernard15-07-1824DeventerFuselier16 september 1847Daija
HenrijRobertGendringenFuselier19 oktober 1847Oran
PetersHenri25DeventerFuselier21 november 1847Oran
GeldofJean32MiddelburgFuselier17 januari 1848Bone
BrowerJanRhedenFuselier1 Maart 1848Oran
KouwijzerClément27Graauw en Langendam12 december 1847Sidi-bel-Abbès
Voskamp GrinceJohannes27Sint Anna-ter-Muiden22 september 1848Oran
VanmarckeJean Simon28Deventer13 oktober 1848Sidi-bel-Abbès
van SoestLaurentMaastricht19 Mei 1846Sidi-bel-Abbès
RasieAntoine Sebastien HubertRoermond24 Augustus 1851Sidi-bel-Abbès
DeurhofHenri25MiddelburgFuselier8 juli 1849Batua
van HavenPieter27Wissen-kerkeGrenadier3 november 1849Sidi-bel-Abbès
BalFranciscus31Kapelle2RE 21 oktober 1849Algiers Cholera
ColsonJean23-09-1823ZutphenGrenadier2RE 1Bat 1012117-11-1849Biskra
Cholera
JanssensFrancois24ArnhemFuselier1RE23 oktober 1849Oran
SavenijeJan Hendrik32VriezenveenFuselier5 februari 1850Biskra
NalesJean36Deventerfuselier8 november 1850Djidjelli
van SteenvoordeHermant Hubert28Grenadier14 april 1851Djidjelli
SavenijeJohannes Hendrikus21-02-1815CoevordenFuselier2RE 1Bat 5Cie20 augustus 1850Biskra

Bronnen


[1] D.F. RijkelsAgnosis en diagnosis” (proefschrift), Universiteit Leiden, 22 juni 2005.
[2] Douglas Porch, The French Foreign Legion A Complete History”, 1991
[3] http://www.histoire-de-jijel.net/occupation-de-djidjelli-1939/

Leave a Reply

Your email address will not be published.

© Copyright | NLLegioen | All Rights ReservedPowered by Crossing Over