1849 – 1853, laatste woonplaats Afrika, Nederlandse deserteurs gedetineerd in Tilburg.

“Inschrijvingsregister Gedetineerden Tilburg” nieuwe bron van legionnaires van Nederlandse herkomst ?

Inleiding – Aanleiding

Tijdens genealogisch onderzoekswerk ontdekte de heer Ad Koudijs het volgende.
Bezig informatie te verzamelen over een verre verwant, Leendert Koudijs, geboren 21 mei 1815 te Leusden,
vond hij via de site van het CBG (Wiewaswie) dat Leendert Koudijs begin 1852 voorkwam op een:
“Inschrijvingsregister Gedetineerden Tilburg”, periode 1849 – 1853 [1].

Zijn interesse was gewekt.
Hij vroeg zich af : “waarom stond Leendert Koudijs op die lijst? “
In de kolom “Om welke reden ingebragt” stond: Deserteur.
Dit was dan direct ook het antwoord op de vraag, Leendert Koudijs was een deserteur uit het Nederlandse leger.
Op basis van zijn registratie in het Stamboek van zijn regiment, het 1e Regiment Dragonders kon ook achterhaald worden wanneer hij deserteerde [2].
Op 28 augustus 1846 werd Leendert Koudijs aangemerkt als vermist en op 25 september werd hij al deserteur, van de sterkte van zijn eenheid, afgevoerd.
Het was dus meer dan vijf jaar na zijn desertie dat Leendert Koudijs in Nederland werd gearresteerd.
Zeer opmerkelijk vond de heer Ad Koudijs wat er genoteerd was in de kolom “Laatste woonplaats” daar stond “Afrika“.

Leendert Koudijs, militair van beroep, keerde na vijf jaar, afkomstig uit Afrika, naar Nederland terug.
De heer Ad Koudijs kan eigelijk maar tot één logische gevolgtrekking komen, dat Leendert Koudijs in het Franse Vreemdelingenlegioen had gediend.

Franse Vreemdelingenlegioen in actie bij Zaatcha (Algerije) 1849
[ Légion Étrangère, Roger de Beauvoir ]

Een krantenbericht uit 1862 over de Nederlandse deserteur Adriaan de Roo verstevigde dit idee alleen nog maar.
Bij het nog eens doorlopen van het betreffende register stelde hij vast dat er nog veel meer “deserteurs” met als “Laatste woonplaats” “Afrika” geregistreerd stonden.
Wat het verhaal echt bijzonder maakt is dat Leendert Koudijs een jongere broer had Jan Koudijs,  geboren 7 aug. 1825 te Amersfoort. Deze kwam ook weer in Nederland terug (nr. 370 op pag. 40 – okt. 1852), mocht weer en ging weer terug in Nederlandse militaire dienst en werd vervolgens naar Indië (Borneo) uitgezonden, waar hij zelfs onderscheiden werd met de militaire Willemsorde, der 4e klasse.

Gelukkig nam de heer Ad Koudijs contact met mij (NLLegioen) op en attendeerde mij op deze mogelijk zeer omvangrijke bron van Nederlanders die in het Franse Vreemdelingenlegioen gediend hadden.

Mijn trouwe medewerkster Bea is inmiddels door het hele register gegaan en heeft alle namen van mannen met als Laatste woonplaats” “Afrika” op een rij gezet.
Uiteindelijk is het de bedoeling van ieder van deze mannen, voor zover bevestigd kan worden dat ze daadwerkelijk in het Franse Vreemdelingenlegioen gediend hebben een eigen webpage te maken.

Nederlandse Deserteurs 1846

Zeer interessant in deze context is het volgende krantenbericht uit april 1846 o.a. verschenen in de “Vlissingsche courant”:

BELGIE.
— Sedert eenen geruimen tijd bemerkt men , dat er onder de hollandsche garnizoenen aan de belgische grenzen eene groote desertie heerscht. Men berekent, dat er maandelijks 12 & 15 mannen wegloopen ; zoodra zij in België zijn aangekomen , stuurt men ze naar de Fransche grenzen, vanwaar zij naar Algerie worden gezonden.
Onder deze deserteurs bevindt zich een zeker getal onder-officieren. De verliezen vallen voornamelijk op de regimenten in garnizoen te Breda en te Bergen-op-Zoom.
De korpsen, welke de meeste manschappen hebben verloren , zijn het 1e regiment lanciers , het 2e regiment artillerie, het 5e en 7e infanterie, er heerscht zelfs desertie onder de hollandsche marine.

Op deze berichten, kwam destijds ook een reactie, zie “Ingezonden stukken 1846” na de tabel.

AchternaamVoornamenGeboorte datumGeboorte plaatsLeeftijd
(bij registratie)
Nr. in het registerFunctie – Eenheid
BaasAle23-12-1822Aengwirden / Heerenveen2733
Van der SluijsHeijman20-02-1817Vlijmen3237
De VriesMeindert14-06-1818Roden /Drenthe4238
d’EverlangeLouis[-][-]4039
Wijne
[Wijnne]
Ambrois Henri Adolphe[-]Naarden3643
EngelenbergJan Jans30-03-1817Amsterdam3344
LahmeJean [Johannes]27-01-1831Zwolle1945
AnkoneGerrit Jan 22-12-1819Oldenzaal3164
SpanhaakJan [1818]Zwolle3270
SchenkelJan[1815]Kampen3585
Emmens
[ Emmes ]
Werner
[ Warner ]
28-11-1808Groeningen
[ Groningen ]
421850 – 93
SerneeDerik[1816]Haarlem341850 – 94
Van der KaaijAntonie[1824]Leiden2695
EdelboschJochim[1810][Etenake/Etzenrade]40102
DerksHermanus[1822]Nijmegen28106
KramerHerbert[1815]Ridderkerk35115
KapelJohannes[1821]Amsterdam29120
KempiniusAlbert[1823]Engelum Friesland27121
StoelMels[1815]Dordrecht35122
Van DijkLambertus[1817]Nistelrode33123
Van VenrooijAntonie[1825]Tilburg25124
BruninkJan Hendrik[1822]Hardenberg281851 14 – 125
MeulmansHendrik[1821]Groeningen281849 30
SnijdersGerardus[1820]Den Haag431849 29
TeunisAntonie[1815]Steenbergen361851 22 – 123
Van WalravenJan[1814]Rotterdam371851 23 – 133
Van den Akker Franciscus[1826]Vianen341851 25 – 135
Jansen RunenburgJacobis [1821]Amsterdam301851 26 – 136
Van der VeenPeter[1815]Zwolle361851 28-138
KoningWillem[1818]Amsterdam331851 30 – 140
1851 40 – 150
SiegristWillem[1819]Grave321851 39 – 149
RoedoePiter [Peter][1818]Zierikzee331851 43 – 153Fuselier
SeijfentMartijn[1811]Nijmegen401851 51 – 161Curasier
Habes Karel[1827]Kampen241851 54 – 164Fuselier
WolffEliazer Jospeh[1808]Meppel431851 55 – 165Kanonier
Roosel
[Rochel]
Fredrik [Frederik] Willem21-11-1820Alkmaar301851 60 – 170Fusilier
2de Regiment Infanterie [4]
De BrieHendrik[1815]Rotterdam361851 65 – 175Fozier [?]
Krieger Jan [1819]Maastricht321851 64 – 175Kanonier
HoeboerJohannis[1825]Nijmegen261851 61 – 171Tamboer
WerkhofPieter[1818]Den Haag331851 71 – 181Dragonder
TunessenSimon[1819]Maastricht321851 89 – 199Soldaat.
1e Regiment Infanterie [4]
EverardisLambert[1826]Deventer251851 85 – 195Fuselier
DrosferHendrik[1819]Amsterdam321851 81 – 191Flankeur
GesclachJan Hendrik Alexander[1827]Utrecht241851 93-203Korporaal
EversJan[1823]Rotterdam281851 99-209Stukkenrijder
HouwelingJacobus[1813]Wiesendam381851 100-210Dragonder
Van den HeuvelMartin[1826]Uden351851 110-220Fusilier
HamLammert[1829]Deventer321851 106-216 Flankeur
MackaijEdwin[1812]Brijn391851 102-212 Matroos
NikolWillem[1826]Sumpelveld
Sempelveld
[Simpelveld]
251851 111-221 Dragonder
1e Regiment Dragonders [4]
MachielseJacobus [1823]Middelburg281851 112-222 Fusilier
Van EgmondDerk[1821]Rijsberg301851 113-223 & 117-227 Flankeur
BlombergJohannis Hendricus [1818]Barneveld331851 136-243 Flankeur
SoermondJohannis Abraham[1818]Grave331851 137-247
933 [6]
Fuselier
PoelmanJan[1814]Hulst371851 140-250Soldaat
HavighorstGerard [Gerrit]10-11-1822Amsterdam291851 142-252 Soldaat
2de Regiment Infanterie [4]
BouwhuisWillem[1816]Deventer361852 1-256 Soldaat
DemmersCornelis[1822]Berg op Zoom301852 3-285
& 8-263
Soldaat
WijsentuffelJan Philippus[1805]Groeningen471852 5-2601e Regiment Dragonders [4]
BoersCasper Guilam[1822]Middelburg301852 6-261 & 9-264Soldaat
Van der DusfenWouter[1823]Boxtel291852 7-262Soldaat
FrankLevi[1808]Dordrecht441852 10-265 Frankeur
BacyArie[1815]Rotterdam371852 11-266 Lancier
AndriaansHendrik[1829]Beek / Reek 331852 23-280Kanonier
HennenDoede[1828]Berg op Zoom241852 20-277Tamboer
BogaersGerrit[1825]Werkendam271852 19-276 Lansier
ScholderJob[1818]Castricum Casterkom341852
18-275
Kanonier
AchterbergJan[1824]Utrecht281852
14-269
18-247
Soldaat
BijlLeendert[1808]Noord Holland441852
17-273
Wachtmeester
KoudijsJan07-08-1825Amersfoort271852
113 – 370
EckringaBonne Jans31-03-1811Termunten411852 122 – 379

1852/27-284 Fredrik Antonius Zevenboom 25 Soldaat
Geboren: Zierikzee

1852/28-285 Leonardus Nicolaus Heerens 40 Soldaat
Geboren: Leiden

1852/29-286 Hendrik Worst 26 Soldaat
Geboren: Asfelt

1852/31-288 Jan Jansen 34 Kanonier
Geboren: Nijmegen

1852/40-297 Maarten Janson 39 Grenadier
Geboren: Heenvliet

1852/34-291 Pieter Keijzer 27 Flankeur
Geboren: Hoorn

1852/55-312 Philippe Jan Arnold 26 Flankeur
Geboren: Arnhem

1852/56-313 Jacobus Hendrik Loffeld 25 Flankeur
Geboren: Utrecht

1852/57-314 Wilhelmus de Smit 39 Fuselier
Geboren: Leidschendam

1852/58-315 Jan van Gent 26 Kanonier
Geboren: Gorinchem

1852/59-361 Hermanus van der Voort 29 Fuselier
Geboren: 12-6-1821 Zwolle/Deventer?

1852/63-320 Johannis van der Straten 33 Dragonder
Geboren: Den Haag

1852/70-327 Peter van Montfort 31 Jager
Geboren: Echt

1852/68-325 Jan de Wit 28 Kanonier
Geboren: Breda

1852/64-321 Hendrikus Johannis Vrolijk 27 Flankeur
Geboren: Den Haag

1852/81-338 Johannes de Blank 48 Kanonier
Geboren: Striel

1852/82-339 Nicolaas Gabriel Roelandse 26 Kanonier
Geboren: Diepenheijn

1852/77-334 Willem Alexander Gerardus Franciscus Dupain 29 Trompetter
Geboren: Nijmegen

1852/102-359 Casper Bernardus Fardij? 26 Hoornblazer
Geboren: Zwolle

1852/104361 Johannis Vos 30 Flankeur
Geboren: Zutphen

1852/105-362 Gerhardus Hendrikus Arnoldus Aloisius Gijze 39 Sergeant
Geboren: Zutphen

1852/122-379 Bonne Jans Eckringa 41 Dragonder
Geboren: Termunten

1852/117-374 Antoon Waasdorp 35 Soldaat
Geboren: Zwolle

1852/116-373 Egbert Suurmans 34 Dragonder
Geboren: Vriesland

1852/115-372 Jan Gudoe 28 Lansier
Geboren: Schiedam

1852/114-371 Jan Frederik Meijer 35 Dragonder
Geboren: Rotterdam

1853/13-399 Frederik Johannes Schraagen 34 Soldaat
Geboren: Nijmegen

1853/9-395 Peter Matheus Paters 38 Fuselier
Geboren: Sittard

1853/44-430 Jacob de Vries 36 Soldaat
Geboren: Nijmegen

1853/54-440 Peter/Piter Molt 41 Soldaat
Geboren: Hoogeveen

1854/3-444 Anne Kuipers 26 Flankeur
Geboren: Steenwijkerwouw

1854/8-449 Wilhelm Hendrik Birhuis 27
Geboren: Amsterdam

1854/47-487 Gerardus van Mal 35 Hoezaar
Geboren: Groeningen

1852/46-303 Gerardus van Heumen 32 Nijmegen.
Komt uit Antwerpen.

1853/6-392 Joan Vranky 32 Botersen. Zie 303

1846. “Desertie-koorts”. Ingezonden stukken

Uit de Arnhemsche courant 29-04-1846

Aan de ‘Redactie,

In verschillende dagbladen wordt hoog opgegeven van de desertie, welke in het Nederlandsche leger plaatsheeft. — Dat er deserteurs zijn, is zonder kwestie ; dit is, echter, meestal geen verlies voor het leger, daar bijna allen, welke zich hieraan schuldig maken, slechte sujetten zijn die deze misdaad plegen, om zich van de 2de klasse van discipline, waarin-zij voor en na , wegens wangedrag , vreezen geplaatst te worden , te onttrekken.
Wat betreft, dat er ook gegradeerde personen onder zijn, kan men hoogstens op een enkel geval van onder-officieren toepassen , daar er uit het garnizoen van Maastricht, behalve een paar korporaals (op welke, helaas , ook heel wat te zeggen valt) geen enkele, met eenen graad bekleed, zich verwijderd heeft; dat, daarentegen , uit het Belgische leger in die vesting alleen zijn aangekomen, van verschillende korpsen, maar speciaal van Mons, Arlon en Luik, gedurende het afgeloopen jaar, 93 man, waaronder 6 onderofficieren, en vanaf 1 januari jl. tot heden 31 man, waaronder 2 onder-officieren , welke allen (met uitzondering van een paar, welke onder bovengenoemde getallen niet begrepen zijn en wegens lichaamsgebreken afgekeurd zijn) op het werf-depot to Harderwijk zijn gedirigeerd.

Onder deze manschappen zijn veel jonge miliciens, en op de vragen , welke aan sommigen gedaan werden , wat hun tot het verlaten van hunne vaandels aanspoorde, gaven de meesten het antwoord, dat zij goesting hadden naar den Oost te gaan. Hieruit blijkt, dat, zoo de desertie bij ons niet onaanzienlijk is, dit verlies en de winst zich ruim opweegt.
Ik verzoek de redactie der alom gelezen Arnhemsche Courant dit wel in hare kolommen een plaatsje te willen vergunnen, ten einde de wezenlijke toedragt van de veel gerucht makende desertie-koorts bij ons leger door het publiek op hare juiste waarde geschat worde.

Uw Dw. Dienaar X. , den 20-ten April 1846.

Uit de Groninger courant 27-01-1846

BELGIE. BRUSSEL , 23 Januari

De Précurseur geeft, eene lijst van de Hollandsche deserteurs, die in 1845 te Antwerpen aangekomen, en van daar naar Rijssel zijn vertrokken, om naar Algerie te worden ingescheept.
Hun getal beloopt 63, als 18 uit’s Hertogenbosch -, 22 uit Breda , 9 uit Bergen op Zoom, 5 uit Tilburg, 1 uit Delft, 2 uit ‘s Hage, 1 uit Groningen en 5 uit Vlissingen.

Bronnen

[1] Brabants Historisch Informatie Centrum te Brabant, gevangenisregisters
Gevangenissen in Noord-Brabant
Deel: 70, Periode: 1849-1853, Tilburg, archieftoegang 57, inventaris­num­mer 70
Inschrijvingsregister gedetineerden Tilburg

[2] NL-HaNA 2.13.09 1196 0117

[3] Militaire Willems-Orde: Koudijs, J. Niveau MWO 4. Datum Koninklijk Besluit 07-03-1863 No. 68. Registernummer 3800. Mutatie Borneo – Zuider- en Oosterafdeling op 4 augustus 1860 en van 25 tot 27 september 1861. Stamboeknummer 35034. Persoonsgegevens Rang, functie of beroep Sergeant. Onderdeel Wapen der Infanterie, Koninklijk Nederlands-Indisch Leger. Geboren 1825. Overleden 12 januari 1864 in Padang

[4] Brabants Historisch Informatie Centrum te Brabant, gevangenisregisters
Gevangenissen in Breda.
Deel: 179, Periode: 1849-1853, Breda, archieftoegang 55, inventaris­num­mer 179
Inschrijvingsregister gedetineerde mannen

[5] Delpher. Vlissingsche courant 08-04-1846

[6] Brabants Historisch Informatie Centrum te Brabant, gevangenisregisters
Gevangenissen in ‘s-Hertogenbosch,
Deel: 380, Periode: 1848-1852, ‘s-Hertogenbosch, archieftoegang 52, inventaris­num­mer 380
Inschrijvingsregister gedetineerde mannen


Plaatsmajoors. Naam van een niet-commanderend hoofdofficier in een garnizoensplaats of vesting met administratie belast.

© Copyright | NLLegioen | All Rights ReservedPowered by Crossing Over